Obraz Henry'ego Rousseau, poświęcony piłkarzom

Henry Rousseau, «Celnik», malował dżunglie, tygry, sny. Ale jest jedno jego dzieło, które wyróżnia się spośród eksotyki. „Piłkarze” (1908) — obraz, gdzie czterech graczy w paskowych strojach zastygłych w nietypowych pozach na zielonym boisku. Za nimi — drzewa, dwa jasno-niebieskie balony, miejskie dachy. To jedno z najbardziej zagadkowych i naïficznych prac artysty. Dlaczego Rousseau, który nigdy nie interesował się sportem, nagle namalował piłkę nożną? I co chciał powiedzieć? Zobaczmy bliżej.

Historia tworzenia

W 1908 roku Rousseau miał 64 lata. Już napisał „Śpiącą cygańską” i „Tropikalny sztorm”, ale wciąż nie uzyskał szerokiego uznania. Obraz „Piłkarze” nie został zamówiony. Artysta po prostu zobaczył na ulicach Paryża chłopców grających w piłkę i zainspirował się. Nigdy nie grał w piłkę, nie znał zasad. Może przyciągnęła go dynamika: biegające postacie, piłka, napięcie. Napisał obraz na Salon Niezależnych, gdzie wystawiał co roku. Krytycy, jak zwykle, się zaśmiali: „nieporządnie, dziecięce proporcje, brak perspektywy”. Ale Picasso i Apollinaire, przyjaciele Rousseau, byli zachwyceni.

Opis obrazu

Na pierwszym planie — czterech piłkarzy w formie: dwóch w czerwono-białych paskowych koszulkach, dwóch w ciemno-niebieskich. Piłka, podobna do dojrzałego pomarańczy, leży u stóp jednego z nich. Postacie przedstawione są płasko, bez objętości, ich nogi są nietypowo cienkie, pozycje są dziwne: jeden przygotowuje się do uderzenia, drugi biegnie, rozciągając ręce, trzeci zastał w półsiedzącej pozycji. Ręce piłkarzy przypominają gałęzie, twarze — maski. Na tle — wysokie drzewa, przypominające dekoracje, i dwa balony. Po lewej i prawej — budynki, przypominające trybuny, ale puste. Niebo jest jasno-niebieskie. Wszystko przypomina sen, a nie rzeczywisty mecz.

Dlaczego obraz wygląda dziwnie

Rousseau nie znał zasad perspektywy. Postacie na tle są takiego samego rozmiaru jak na pierwszym planie. Drzewa są zbyt proste, jak zabawki. Piłka leci, a nie leży. Brak cieni tworzy iluzję niewesomości. Ale w tym „niezdolności” tkwi magia: obraz odbierany jest jako wizje, sen, który widzi człowiek, który nigdy nie był na meczu. To nie sport, ale rytuał w magicznym lesie.

Symbolika piłkarzy

Teoretycy sztuki sugerują, że Rousseau przedstawił nie rzeczywistych graczy, ale „grających ludzi” jako archetyp. Paskowe ubrania przypominają karnawałowe kostiumy. Może artysta chciał pokazać absurdalność rywalizacji: ludzie biegną za piłką, jak marionetki. Dwa balony na tle są symbolem lotnictwa, marzenia o locie. Kontrast między ziemską grą a niebieskimi szarami. Również była głoszona wersja, że to parodia na polityczne bitwy (1908 rok we Francji był burzliwy).

Współzależność z prymitywizmem

„Piłkarze” są jasnym przykładem naïf art. Rousseau nie dążył do realizmu, tworzył świat warunkowy. W tym jego obrazy są podobne do sztuki dziecięcej lub ludowych lalkowisk. Moderni artysci awangardowi (kubisty, futurysta) byli zainspirowani jego odwagą, ponieważ Rousseau ignorował wszystkie kanony. W „Piłkarzach” jest coś od statycznych egipskich fresków: postacie zastygły, rytm powtarzających gestów.

Gdzie znajduje się obraz

„Piłkarze” przechowywane są w Muzeum Solomona Guggenheim w Nowym Jorku. Rozmiar: 105 x 97 cm. Obraz został zakupiony w 1945 roku przez fundację Justine Guggenheim. Dziś to jedna z najbardziej rozpoznawalnych prac Rousseau, którą często reproducują w książkach z historii sztuki. Można ją zobaczyć w sali naïf art.

Wpływ na masową kulturę

Obraz „Piłkarzy” został użyty w reklamie sprzętu sportowego, parodiowany w serialach animowanych («Simpsonowie»). Angielska grupa rockowa „The Police” użyła podobnej gamy kolorystycznej na okładce. Obraz stał się ikoną naïfowego spojrzenia na sport. Pokazuje, że piłka nożna może być nie tylko widowiskiem, ale i surrealistyczną zagadką.

„Piłkarze” Henry'ego Rousseau to nie kronika sportowa, ale poezja. Uczy nas, że nawet powszechne można zobaczyć na nowo, jeśli spojrzeć na nie oczami dziecka lub szaleńca. I w tym tkwi jego wieczna wartość.

Permanent link to this publication: