Wilhelm Uhde i jego odkrycia w świecie sztuki

Nie był artystą, ani krytykiem w tradycyjnym znaczeniu. Był myśliwym za talentami. Wilhelm Uhde (Wilhelm Uhde) — niemiecki kolekcjoner i teoretyk sztuki, który mieszkał w Paryżu w pierwszej połowie XX wieku. Jego nazwisko nie jest tak znane jak nazwiska Picasso czy Matisse, ale to on odkrył świat artystów, których oficjalne sztuka odrzucało: naivistów, prymitywistów, „świątecznych malarzy”. Uhde ryzykował pieniędzmi, reputacją, a podczas wojny – życiem, aby pokazać: geniusz może żyć w ubogiej piwnicy i pisać na kartonie. Dzięki niemu znamy Serafinę z Sanlis, Henryka Rousseau, Camille Bomboisa. Zrozumijmy, kim był i jak dokonywał swoich odkryć.

Kariera i pierwsza miłość: Picasso

Wilhelm Uhde urodził się w 1874 roku w Niemczech w bogatej żydowskiej rodzinie. Studiował prawo, ale rzucił na rzecz sztuki. W 1904 roku przeniósł się do Paryża, gdzie otworzył mały sklep z obrazami. Jeden z pierwszych zaczął kupować prace Pabla Picassa, jeszcze zanim ten stał się sławny. Uhde nabywał „niebieski okres”, kubistyczne naturystyki. W 1908 roku zorganizował wystawę Picassa w swojej galerii. Czy to był sukces komercyjny? Nie, raczej ryzyko. Ale Uhde wierzył w swojego „chłopca”. Później Picasso stał się gwiazdą świata, a Uhde pozostał w cieniu, ale nie żałował.

Odkrycie naivizmu: Henryk Rousseau

W 1908 roku Uhde zobaczył na wystawie obrazy Henryka Rousseau, celnika, który zaczął rysować na emeryturze. Rousseau uważano za dziwaka, jego prace były parodiowane. Uhde dostrzegł w nich siłę: brak perspektywy, prymitywne formy, ale niesamowitą szczerość. Kupił kilka obrazów Rousseau, w tym „Śpiącą cygańską”. Dzięki wsparciu Uhde, Rousseau został zauważony przez awangardystów (Picasso zorganizował bankiet w jego hołdzie w 1908 roku). Uhde napisał pierwszą monografię o Rousseau. Od tamtej pory „Celnik” uważany jest za klasyka.

Serafina z Sanlis: służąca-geniusz

Główna historia Uhde – spotkanie z Serafiną Loui. W 1912 roku, mieszkając w Sanlis, wszedł na obiad do sąsiadów i zobaczył na ścianie obraz: jabłka, winogrona, dziwne liście. Gospodarz powiedział, że go napisała służąca, która myje podłogi w ich domu. Uhde odnalazł Serafinę, zobaczył inne jej prace i był zszokowany. Zaczęła kupować jej obrazy, dawać pieniądze na farby. Serafina mówiła: „On wiedział, że anioły mówią ze mną”. Uhde organizował wystawy, ale sukces przyszedł późno, gdy Serafina już oszalała. Mimo to nie opuścił jej i w klinice, opłacał leczenie. Po śmierci artystki doprowadził do uznania jej talentu. Dziś jej prace wiszą w Luwrze.

Camille Bombois i inni „pianistki świętego serca”

Uhde nie przestawał. Szukał po całej Francji „naivistów”, którzy nigdy nie uczyli się w akademiach. Odkrył Camille Bomboisa (Camille Bombois) – byłego cyrka, który rysował potężne kobiety i konie. Louisa Vivina (Louis Vivin) – listonosza, autora miejskich pejzaży. André Bauchanta (André Bauchant) – ogrodnika, który tworzył biblijne sceny w stylu prymitywizmu. Uhde nazwał tę grupę „Pianistami świętego serca”. W 1928 roku zorganizował wystawę „Nowoczesne prymitywy” w Paryżu. Publiczność śmiała się, krytycy obwiniali, ale Uhde wiedział: ci malarze to przyszłość.

Zmuszona emigracja i ratowanie kolekcji

W 1939 roku wybuchła II wojna światowa. Uhde był Żydem, groziła mu deportacja. Uciekł z Paryża. Część jego kolekcji została skonfiskowana przez nazistów, ale wiele obrazów udało mu się przewieźć lub schronić u przyjaciół. Na emigracji kontynuował pisanie artykułów o naivizmie. Po wojnie wrócił do Paryża, ale jego galeria była zrujnowana. Zmarł w 1947 roku, prawie zapomniany. Ale jego odkrycia przetrwały go.

Wpływ na współczesne sztuki

Uhde był jednym z pierwszych, którzy teoretycznie uzasadnili wartość naivizmu. Spierał się z modernistami, którzy wymagali akademickiej edukacji. Dowiódł, że szczerość i widzenie mogą być ważniejsze niż technika. Dziś naivne sztuki są uznawane przez muzea na całym świecie. Dzięki Uhde wiemy, że arcydzieła nie zawsze rodzą się w akademiach.

Uhde i kinematografia

W 2008 roku ukazał się film „Serafina” (reżyseria: Martin Provost), gdzie Uhde zagrał niemiecki aktor Ulrich Tukur. Film zdobył „César”, pokazał, jak Uhde dosłownie uratował Serafinę przed zapomnieniem.

Najważniejsze odkrycie Uhde: sztuka bez zasad

Najważniejsze odkrycie Uhde to nie konkretni artyści, ale sam принцип: sztuka może być stworzona przez każdego, kto jest napędzany wewnętrzną pasją. Otworzył drzwi do świata, gdzie nie ma granic między profesjonalistą a amatory. To jego spuścizna.

Permanent link to this publication: