Zielone ogony migną między gałęziami klonów. Głośne krzyki na świcie budzą mieszkańców dzielnic śpiących. Papugi w mieście? Tak, nie w sklepie zoologicznym, nie w klatce na balkonie, ale dzikie, wolne, głośne stada. Dla Moskwy, Londynu, Barcelony czy Tokio to już nie egzotyka, ale codzienność. Dziesiątki gatunków papug opanowały metropolie na całym świecie. Jak dotarły do naszych szerokości geograficznych? Jak przetrwają zimę? I najważniejsze — czy cieszyć się tym sąsiedztwem?

Skąd wzięły się dzikie papugi w miastach

Większość papug żyjących obecnie w miastach europejskich i azjatyckich to potomkowie uciekinierów. Ktoś uciekł przez otwarte okno, kogoś wypuścił właściciel, komuś pośmiertnie повезło uciec przy transporcie. W tropikach nie przetrwałyby bez stada. Ale w mieście, gdzie jest wiele karmników, zieleni i ciepłych instalacji, znalazły miejsce.

Pierwszy udokumentowany przypadek to papugi Kramera w Londynie. W latach 70. XX wieku para uciekłych ptaków zadomowiła się na południowym-zachodzie miasta. Dziś w Londynie żyje ponad 30 tysięcy osobników tego gatunku. W Moskwie pierwsze papugi pojawiły się w latach 2010., obecnie jest ich kilkaset. W Madrycie, Barcelonie i Lizbonie papugi stały się taką samą częścią krajobrazu, jak gołębie. Główne miejskie gatunki to papugi Kramera (zielone, z czerwonym dziobem i czarnym pierścieniem na szyi samców) i papugi-mnisi (szaro-zielone, z karką jak krawat).

Jak papugi przetrwają w klimacie umiarkowanym

Wygląda na to, że tropikalnej ptasce w Moskwie lub Londynie zimą grozi śmierć. Ale papugi są mądrzejsze, niż nam się wydaje. Po pierwsze, wybierają mikroklimat. Gnieżdżą się w parkach obok ciepłych instalacji, na strychach budynków, pod dachami centrów handlowych. Na zewnątrz minus dziesięć, a pod dachem plus pięć. Po drugie, zbierają się w duże stada i nocują ciasno, ogrzewając się nawzajem. Po trzecie, zmieniają dietę. Latem jedzą owoce, jagody, nasiona. Zimą przechodzą na karmę z karmników dla ptaków i znajdują niezamarzalne zbiorniki wodne.

Papugi-mnisi nawet budują ogromne publiczne gniazda z gałęzi — po kilka komór na rodzinę. Tego typu gniazdo może ważyć centner i dobrze utrzymuje ciepło. Wewnątrz zawsze plus, nawet jeśli na zewnątrz minus 15. Naukowcy zauważyli, że zimą przetrwalność wynosi do 90 procent w łagodną zimę i około 60 procent w surową. To wystarcza, aby populacja rosła.

Papugi Kramera: główne miejskie zdobywców

Papugi Kramera to prawdziwi kosmopolici. Ojczyzna to Afryka i Południowa Azja, ale obecnie żyją w 35 krajach na czterech kontynentach. Są mądre, wszystkożerne, agresywne wobec innych gatunków i bardzo głośne. Brzmienie samca słychać na odległość kilkuset metrów.

W Barcelonie papugi Kramera wyparły gołębie i skowronki z centralnych parków. Zajmują dziuple przeznaczone dla dzięciołów i niszczą gniazda małych ptaków śpiewających. W Londynie uważa się je za gatunek inwazyjny i próbują go ograniczać (sterylizują jaja, strzelają, ale bezskutecznie). W Tel Awiwie papugi stały się miejską legendą: zbierają się na przewodach elektrycznych tysiącami i swoim gwarem zakłócają ruch uliczny.

W Moskwie papugi Kramera jeszcze nie są agresywne. Są ich mało, i trzymają się parków wzdłuż rzeki — w Kolomenczu, w Czarycyno, w Bicieckim lesie. Ale ornitologowie ostrzegają: jeśli populacja wzrośnie do kilku tysięcy, konflikt z miejscowymi ptakami będzie nieunikniony.

Papugi-mnisi: budowniczowie i ogrodnicy

Drugi pod względem rozpowszechnienia miejski gatunek to papuga-mnich. Pochodzi z Południowej Ameryki, ale świetnie zadomowiła się w Europie (szczególnie w Hiszpanii, Włoszech, na południu Francji). W Hiszpanii uważa się je za szkodnika rolniczego: mnisi lubią zbóż i atakują pola stacjami.

Ich główną cechą są gniazda. Mnisi budują wielokwaterowe domy z gałęzi, które mogą runąć od deszczu i wiatru. Takie gniazda naciskają na linie energetyczne, zatykają rury deszczowe. W USA, gdzie papugi-mnisi również się zadomowili (np. w Brooklynie, Nowym Jorku), służby komunalne wydają miliony dolarów na czyszczenie ich gniazd z linii energetycznych.

W Rosji papug-mnichów jest jeszcze mało. Ale kilka stad zauważono w Krajie Krasnodarskim i na Krymie. Jednostkowe przypadki zimowania w Moskwie są rzadkie — klimat jest dla nich surowszy niż dla papug Kramera.

Postawa mieszkańców: miłość i nienawiść

Miasto papugi dzielą ludzi na dwa obozy. Jedni są zachwyceni: zielone, jasne ptaki ozdabiają szare dni, karmią je z rąk, filmują, wrzucają do sieci społecznościowych. Papugi są rękawiczkami, nie boją się ludzi, podlatują do balkonów, mogą wdrapać się do otwartej kuchni. W Londynie są nawet wycieczki "Turystyka papugowa" po parkach.

Inni mieszkańcy ich nienawidzą. Hałas. Rano papugi krzyczą tak, że nie można się wyspać. Zrywają na karmnikach wszystkie małe ptaki. Brudzą samochody na parkingu. Rozgryzają izolację przewodów i kabli internetowych — w Barcelonie z powodu papug doszło do masowych przerw w dostępie do internetu. Papugi-mnisi kąsają poważnie: ich dziób jest silniejszy niż gołębią, ucieknięcie może do krwi.

Władze dużych miast wahają się. Całkowite zniszczenie jest niemożliwe i okrutne. Całkowite zaakceptowanie oznacza, że musimy znieść szkodę. Kompromis: kontrola liczby bez masowego odstrzału.

Co jedzą miejskie papugi

Papugi są wegetarianami z skłonnością do ziaren i owoców. W mieście znajdują mnóstwo jedzenia. Jabłka i gruszki w ogrodach, nasiona klonu i kasztana, jagody jarzębiny, jarzębiny, dzikiej róży. Chętnie zjadają pozostawiony przez ludzi chleb (niezdrowy dla nich, ale jedzą). Rozbierają karmniki, stworzone dla siniaków i gołębi. W Hiszpanii mnisi atakują pola ryżowe. W Izraelu papugi Kramera uwielbiają daktyle — rolnicy tracą do 20 procent plonów.

Ludzie często karmią papug specjalnie. W Barcelonie na rynkach sprzedaje się mieszanki dla papug Kramera. Turysta rzuca im ciasteczka i chipsy — to jest szkodliwe, ptaki grubeją, rozwija się u nich жировая дистрофия печени. Ornitolodzy proszą: karmcie tylko oczyszczone nasiona, niesolone orzechy, kawałki jabłek i marchwi. I nie przeciągajcie.

Papugi i ekosystem miasta: zalety i wady

Zalety: papugi rozprzestrzeniają nasiona drzew owocowych. Zjedli owoc, przelatują do innego regionu, nasiono wyszło z odchodów — nowy ogród. Pomagają zapylać kwiaty (przenoszą pyłek na dziób i karkę). I zwalczają niektóre szkodniki — na przykład, papugi Kramera kłują korniki, zagrażające miejskim dębom.

Wady: wypierają rodzime ptaki. W Londynie papugi zajęły dziuple dużych pustułek, a pustułki wyjechały z centralnych parków. Zadają skowronkom, siniakom, gołębiom. Mogą wyrządzić szkody drzewom: obgryzają pąki wiosną, pozostawiając drzewa bez liści. W niektórych miastach (Edynburg, Bruksela) papug musiano strzelać, aby uratować rzadkie lokalne gatunki ptaków.

Nie ma jeszcze zrównoważonego systemu. człowiek stworzył miejskie środowisko, papugi go opanowały. Teraz musimy zdecydować: współżyć czy walczyć.

Jak współżyć z papugami w mieście

Jeśli mieszkasz w dzielnicy, gdzie osiedliły się papugi, są zasady. Nie zostawiaj otwartych okien, jeśli na balkonie stoi karmnik — papugi wpadną do mieszkania, będą się bały, zniszczą naczynia. Wzmocnij izolację przewodów na swoich działkach (specjalne pudełka).

Nie karm papug z rąk — tracą strach przed ludźmi i zaczynają być agresywne. Wieszaj karmniki tak, aby papuga nie mogła wspiąć się — są większe od gołębi, zrobił otwór 3 cm. Jeśli na działce osiedli się stado i hałasuje rano, spróbuj odstraszaczy — błyszczące paski, nagrania krzyków drapieżnych ptaków. Nie zabijaj — to jest nielegalne w wielu krajach.

Jeśli zobaczysz rannego papugę, zadzwoń do centrum rehabilitacji dzikich ptaków. Nie lecz sam.

Papugi w miastach Rosji: specyfika

W Rosji sytuacja różni się od Europy. Klimat jest chłodniejszy, a masowe rozprzestrzenienie papug jest jeszcze hamowane przez mróz. Główne ogniska to duże miasta z łagodną zimą: Krasnodar, Rostów nad Donem, Soczi, Kaliningrad. W Moskwie są papugi, ale ich liczba waha się: surowa zima 2023-2024 zniszczyła prawie wszystkich, potem były nowe przeloty.

Interesujący przypadek — papugi w Nowosybirsku. Kilka ptaków przetrwało, korzystając z ciepła TEC. Gnieżdżą się w kanałach wentylacyjnych, jedzą na wysypiskach i karmnikach. Ornitolodzy nazywają to fenomenem — przy -30 popugaj żyje! Prawda, że jest ich mało, reprodukcja jest niska, nie ma mowy o masowym rozszerzeniu.

W Rosji jeszcze nie ma państwowej programu kontroli nad papugami. Oficjalnie nie zaczęto traktować ich jako gatunek inwazyjny. Ale pierwsze skargi mieszkańców na hałas i uszkodzenie przewodów już wpłynęły do Roszroduzoru.

Przyszłość: czy papugi staną się miejskimi gołębiami 2.0

Przewidywanie: tak. W najbliższych 30-50 latach papugi osiedlą się w wszystkich dużych miastach południowej Rosji, a przy ociepleniu klimatu — dotrą do Petersburga i Niżnego Nowogrodu. Są mądrzejsze od gołębi, żyją dłużej (do 30 lat), mają wysoką organizację społeczną. Już uczą się otwierać kosze na śmieci, zdejmować osłonki z drzew owocowych, budować gniazda na wysokościowych budynkach.

Człowiek nie będzie mógł ich wygasić. Odstrzał jest nieskuteczny, łapanie jest kosztowne, środki trujące są niebezpieczne dla innych zwierząt. Pozostaje dostosować się. Sterylizować jaja (rozbić gniazda i zastąpić je makiem). Usuwać dostępne jedzenie: zamykać kosze na śmieci, nie zostawiać jedzenia na ulicy. Wzmocniać LEP.

I — przyzwyczaić się. Krzyk papug za oknem za 10 lat będzie odbierany tak samo, jak krukowe krzyki. A zielony kolor w gałęziach będzie stał się zwyczajny. Przyroda dostosowuje się szybciej niż człowiek. A papugi — jasne dowód na to.

Permanent link to this publication: