Хибакуся — to oficjalny japoński termin, którym oznaczają ludzi, którzy przeżyli bombardowania atomowe Hiroszimy i Nagasaki w 1945 roku. Do tej kategorii zalicza się nie tylko tych, którzy bezpośrednio ucierpieli pod wpływem wybuchu, ale także tych, którzy w momencie bombardowania byli w łonie matki.

Sytuacja obecna i status

Według danych z 2025 roku, liczba żyjących hibakuśa w Japonii zmniejszyła się do poniżej 100 tysięcy osób. Ich średni wiek wynosi 86 lat. Dla porównania, w 1981 roku zarejestrowano ich ponad 372 tysiące. Spośród tych, którzy znajdowali się w odległości 500 metrów od epicentrum wybuchu w Hiroszimie, wciąż żyje tylko 1 osoba.

Uznanie i ruch antynuklearny

Hibakuśa stanowią fundament ruchu antynuklearnego w Japonii. Założona przez nich w 1956 roku organizacja 「Nihon Hidankō」 (Japońska Konfederacja Organizacji Ucierpiwych Po Atoma i Wodór Bomb) w 2024 roku została uhonorowana Nobla Pokoju za starania o osiągnięcie pokoju bez broni nuklearnej. Sami hibakuśa jednak z trudem uwierzyli w to, a przewodniczący organizacji zauważył, że przez długi czas byli 「represjonowani przez Stany Zjednoczone i zignorowani przez rząd japoński」.

Dyskryminacja i strach

Po wojnie hibakuśa napotkali na śmiertelną dyskryminację w japońskim społeczeństwie z powodu braku zrozumienia natury radiacji. Ludzie bali się, że oświetlenie jest zakaźne. 90-letnia Reiko Yamada, która przeżyła bombardowanie w wieku 11 lat, pamięta: 「W przeszłości mówiło się: \"Nie wygå się za mąż\" lub \"Nie zbliżaj się. Jesteś zaraźliwy\"」. Wielu było trudno znaleźć pracę i założyć życie rodzinne.

Ze strachu przed skutkami radiacji wielu hibakuśa odmawiali zakładania dzieci, a niektórzy preferowali ukrywanie swojego przeszłego nawet przed własnymi rodzinami. W Tokio członkowie jednej z organizacji hibakuśa w 2005 roku wybudowali spójne grobowce, gdzie pochowano szczątki około 60 osób, aby ci, którzy żyli samotnie, mogli po śmierci być razem, 「w miejscu, gdzie można mówić o Hiroszimie i Nagasaki bez strachu dyskryminacji」.

Przekazywanie pamięci

Władze Japonii wprowadziły system 「dziedziców rodzinnego spuścizny」, pozwalający przekazywać świadectwa tragedii od pierwszego pokolenia hibakuśa do ich potomków. Dzieci i wnuki hibakuśa, takie jak Kōko (wnuczka Yōsiko Niiyamy), aktywnie uczestniczą w programach edukacyjnych, opowiadając uczniom historie swoich rodzin.

6 sierpnia, w rocznicę bombardowania, hibakuśa i ich bliscy wciąż przychodzą do Parku Pamięci Świata w Hiroszimie. 89-letni Iwai Fumihiro, którego babka zginęła w wyniku wybuchu, mówi: 「Mi może zostało niewiele czasu, ale chcę powiedzieć: wojna jest niedopuszczalna」.

Tabela porównawcza

Podsumowanie

Hibakuśa to nie tylko ofiary tragedii, ale ludzie, którzy, mimo przeżytego koszmaru, dyskryminacji i strachu, stali się siłą napędową ruchu antynuklearnego. Ich liczba maleje z każdym rokiem, ale ich głos, przekazywany potomkom, pozostaje jednym z najpotężniejszych wezwań do pokoju bez broni nuklearnej.

Permanent link to this publication: