Basty利亚 i Napoleon: cesar, który chciał napisać historię rewolucji

Dla większości z nas Bastylia to symbol Wielkiej francuskiej rewolucji, ludowego gniewu i upadku Starego Porządku. A Napoleon Bonaparte to człowiek, który doszedł do władzy na fali rewolucyjnych idei, ale potem zbudował imperium i postawił się wyżej od jakichkolwiek republikańskich zasad. Wydaje się, że tych dwóch postaci dzieli przepaść. Jednak w rzeczywistości są związane nie tylko epoką historyczną, ale i niesamowitymi, czasami paradoksalnymi projektami. Jednym z nich jest monumentalny pomnik, który Napoleon chciał wzniesć na miejscu zniszczonej Bastylii, aby, jak sądził, napisać jej historię i wписać się w nią. Ale co naprawdę łączyło cesarza z główną więzieniem Francji?

Rewolucja jako punkt odniesienia

Obrona Bastylii 14 lipca 1789 roku stała się wydarzeniem, od którego zaczęła się Wielka francuska rewolucja. Dla mieszkańców Paryża ta ciemna twierdza była żywym symbolem królewskiego despotyzmu i arbitralności. W tym dniu w więzieniu było tylko siedem więźniów, ale to nie miało znaczenia. Bastylia upadła, i razem z nią runęła wiara w niezmienność władzy monarchicznej. Właśnie ten dzień stał się punktem wyjścia dla wszystkich następnych wydarzeń, które w końcu doprowadziły do władzy młodego korsykańskiego generała Napoleona Bonapartego. Jego przewrót 18 brumiera (9 listopada 1799 roku) historycy uważają za faktyczne zakończenie rewolucji. Tak więc Napoleon był nie tylko następcą rewolucji, ale jej bezpośrednim spadkobiercą, człowiekiem, który doszedł do władzy na fali chaosu wywołanego upadkiem Bastylii.

Cesarz i jego «ślad» na placu Bastylii

Stając się cesarzem, Napoleon zaczął wielką przebudowę Paryża. Chciał przekształcić stolicę w nową cesarską stolicę, która by konkurowała z starożytnym Rzymem. W ramach tych planów zwrócił uwagę na plac Bastylii — miejsce, które było święte dla Francuzów jako symbol rewolucji. Cesarz zdecydował się zostawić tutaj swój własny ślad.

W 1808 roku Napoleon zamierzał wzniesć na placu Bastylii gigantyczny fontan w kształcie słonia, który miał upamiętnić jego zwycięstwa w Egipcie. To był nie tylko fontan, ale monumentalne budowle: zgodnie z planem cesarza, słon miał mieć 24 metry wysokości i 16 metrów długości. Na grzbiecie słonia miała być wieża, a z nosa miała płynąć woda. Symbolika była oczywista: Napoleon chciał nie tylko ozdobić miasto, ale postawić na miejscu rewolucyjnego symbolu nowy pomnik, który прославiałby jego własne podboje.

Jednak ambitny plan nigdy nie został zrealizowany. W 1813 roku na placu został установiony tylko pełnowymiarowy gipsowy makiet słonia, który stał do 1846 roku. Brązową rzeźbę nigdy nie uformowano. Po upadku Napoleona projekt został zapomniany, a w 1846 roku gipsowy słon zastąpiła Kolonna lipcowa, która do dziś stoi w centrum placu. Ale nawet nieukończony projekt pozostawił ślad w kulturze: fraza «słoń Bastylii» we Francji do dziś jest używana do oznaczenia niezakończonego dzieła. A Victor Hugo w powieści «Czarnoksiężnik» zrobił tę gipsową rzeźbę schronieniem dla małego Gavrocha.

Dlaczego słon: egipskie dziedzictwo i cesarskie ambicje

Wybór słonia na pomnik na miejscu Bastylii nie był przypadkowy. Bezpośrednio odnosił się do egipskiej kampanii Napoleona (1798–1801). Słoń z wieżą na grzbiecie to klasyczny obraz z starożytności, który używali elenistyczni władcy i cesarze rzymscy, aby podkreślić swoją władzę i związek z Wschodem. Dla Napoleona to był sposób, aby zadeklarować się jako spadkobierca wielkich zdobywców, jako człowiek, który przyniósł cywilizację do odległych ziem. Fontan ze słoniem miał stać się nie tylko budowla inżynieryjna, ale manifestem politycznym, mającym zastąpić rewolucyjną symbolikę cesarską. Cesarz chciał, aby Paryżanie, którzy przychodzili na plac, pamiętauł nie o oblężeniu Bastylii, ale o jego własnych triumfach.

Napoleon i rewolucja: dwojestronne podejście

Postawa Napoleona do rewolucji i jej symboli była dwojakostronna. Z jednej strony, nigdy nie zapominał, że to rewolucja otworzyła mu drogę do władzy. Używał rewolucyjnej retoryki, gdy to było mu korzystne, i nawet w okresie cesarstwa starował o zachowanie niektórych zdobyczy rewolucji, takich jak Kodeks cywilny. Z drugiej strony, Napoleon, będąc cesarzem, nie tolerował wspomnień o rewolucji. Uważał się za spadkobiercę nie rewolucjonistów, ale wielkich monarchów starożytności. Jego cesarska propaganda próbowała przekonać rojalistycznie nastawione kręgi, że to Napoleon jest prawdziwym spadkobiercą Burbonów. Dlatego próba postawienia słonia na miejscu Bastylii była nie tylko projektem urbanistycznym, ale częścią tej propagandy: cesarz chciał przejąć rewolucyjne miejsce, napisać jego historię i wписać się w nią jako jej szczyt.

Wprowadzenie

Związek Bastylii i Napoleona to historia o tym, jak radykalny symbol próbował przemyśleć i przejąć. Napoleon, który doszedł do władzy dzięki rewolucji, chciał postawić na jej głównym pomniku swój własny, cesarski znak. Jego projekt fontanu-słonia pozostał niezrealizowany, ale wiele mówi nam o ambicjach cesarza: nie chciał on po prostu ozdobić Paryża, ale napisać historię. Bastylia pozostała symbolem rewolucji, ale i Napoleon zostawił na jej miejscu swój ślad — nie z brązu, ale bardziej kulturowy, który do dziś przypomina nam o tym, jak ściśle splatają się losy wielkich ludzi i wielkich wydarzeń.

Permanent link to this publication: