Sport uczy zwyciężać. Ale jeszcze uczy czegoś bardziej przerażającego: przegrywać i jednocześnie pozostać człowiekiem. Sportowa solidarność to nie głośny hasło. To sytuacja, gdy przeciwnik pomaga wstać po ciężkim starciu. Kiedy najlepszy zawodnik świata przychodzi pocieszyć tego, kto strzelił błąd w kluczowym rzucie karnym. Kiedy kibice biją brawo innej drużynie za piękny futbol. W świecie, gdzie wszystko zależy od pieniędzy i rankingów, solidarność pozostaje tym żywym nerwem, który dowodzi: sport to nie wojna, ale dialog.

Co to jest naprawdę sportowa solidarność

Nie myl solidarności z przyjaźnią. Przyjaźń to osobiste relacje. Solidarność to zasada. To świadome szacunek dla wspólnego sprawy, wspólnych zasad, wspólnej ludzkości, niezależnie od koloru koszuli lub herbu na piersi. Wyraża się na trzech poziomach.

Pierwszy — solidarność między przeciwnikami. Pomagasz wstać upadłemu, przyznajesz, że sędzia popełnił błąd na twoją korzyść, nie atakujesz rannego. Drugi — solidarność wewnątrz drużyny. Kiedy gwiazdor napastnik podaje piłkę zamiast strzelać sam, dla wygranej. Kiedy rezerwowy cieszy się bramką podstawowego, a nie zazdrości. Trzeci — solidarność między zawodnikami a kibicami. Kiedy kibice nie swistują, nawet jeśli przegrywają 0:5, a gdy zawodnicy idą na trybuny, aby pokłonić się, nawet jeśli przegrali.

Sportowa solidarność nie ma narodowości. Brazylijczyk może uścisnąć Argentyńczyka po ciężkim finale. Amerykanin może uścisnąć Rosjanina po półfinale. Bo obaj wiedzą, co to znaczy trenować na granicy, doświadczać kontuzji, psychozy i szalony radości z wygranej.

Wielkie przykłady: kiedy solidarność pokonała wrogostwo

Typowy przypadek — finał mistrzostw świata w piłce nożnej 2014 roku. Gotze strzelił decydujący gol dla Niemiec w bramkę Argentyny. Zawodnicy niemieckiej reprezentacji nie zaczęli się denerwować na łzy płaczącego Lionela Messiego. Otoczyli go, uderzyli w ramiona, pokazali szacunek. Messi potem otrzymał "Złotą Piłkę" turnieju — i nikt nie miał nic przeciwko.

Historia z boksu: Jewgienij Makarenko i Sergej Deryewianczenko po ciężkim 12-o rundowym pojedynku uścisnęli sobie ręce i powiedzieli sobie dzięki. W hali płakali surowi mężczyźni.

Z lekkiej atletyki: na Igrzyskach Olimpijskich w Rio de Janeiro 2016 roku Amerykanka Abby D'Agostino upadła, uderzając w Nowozelandkę Niki Hembline. Zamiast dalej biegać, Abby pomogła Niki wstać. Następnie obie biegły razem. Międzynarodowy Komitet Olimpijski nagrodził je specjalną medalią za ducha.

Takie momenty pozostają w pamięci dłużej niż wynik meczu. Bo pokazują: solidarność to i jest najwyższa forma konkurencji. Możesz być wrogiem na tatami, ale człowiekiem poza nim.

Dlaczego solidarność jest korzystna dla wszystkich (nawet zwycięzców)

Cywilny pytanie: po co pomagać przeciwnikowi, jeśli odbierze ci medal? Odpowiedź: ponieważ sport bez solidarności staje się polowaniem, gdzie przetrwają tylko szaleńcy. A szaleńcy nie grają długo. Kontuzje, załamania, rezygnacje ze sportu. Patrz na tenis: Novak Djokovic, Rafał Nadal i Roger Federer nienawidzili się na korcie. Ale poza nim pomagali, leczyli kontuzje, chwalili. Bo wiedzieli: wielkość jednego nie znosi wielkości drugiego. Wręcz przeciwnie, podnosi wszystkich.

W dyscyplinach drużynowych solidarność to o zaufanie. Jeśli partner wie, że nie zostawisz go pod presją, nie będziesz krzyczał na niego po błędzie, gra lepiej. Solidarność tworzy środowisko, gdzie można ryzykować, popełniać błędy, rosnąć. Bez niej zespół rozpada się na gwiazdy i statystów.

Dla kibiców solidarność to bezpieczeństwo i kultura. Angielscy kibice i niemieccy mogą razem pić piwo przed meczem, spierać się, ale nie walczyć. I to jest norma. Bo piłka nożna to gra, a nie wojna.

Gdzie solidarność daje rysę

Idealnego obrazu nie ma. W sporcie jest pełno czarnych dziur. Rasizm na trybunach, gdy ciemnoskóry zawodnik jest wyśmiewany kłapkami. Skandale z dopingiem, gdy wzajemne oskarżenia niszczą zaufanie. Mecze bez widzów z powodu politycznych bojkotów. I najstraszniejsze — kontuzje spowodowane brudnymi przyjęciami, po których kariera się kończy.

Sportowa solidarność jest niszczona tam, gdzie pieniądze są na koniu. W finałach Ligi Mistrzów, gdzie stawki to miliony euro. W boksie, gdzie jeden cios może zabić. W kolarstwie, gdzie wojna farmaceutyczna zniszczyła imię Lанса Armstronga. W tych momentach wielu zapomina o solidarności i pamięta: "sport to wojna".

Ale nawet z tego jest wyjście. Konkretni zawodnicy i federacje, które publicznie wypowiadają się przeciwko rasizmowi, za uczciwą grę, za równe warunki. Ich głosy są słabe, ale są.

Jak kształcić solidarność od dziecka

W dobrych szkołach sportowych trener uczy nie tylko uderzenia z odległości, ale i zasady: "Upadł przeciwnik — pomóż mu wstać. Przegrałeś — uścisnij rękę. Wygrałeś — nie śmiej się z przegranego". Te zasady są zakładane lat w sześć. I działają. Dziecko, które przyzwyczaiło się szanować czyjąś pracę i czyjąś boleść, dorasta do atleta, który nie będzie grał brudnie, oszukiwał, prowokował.

Przykłady: turnieje dziecięce, gdzie po meczu drużyny stają w dwóch szeregach i biją brawo sobie nawzajem. Młodzieżowe reprezentacje, gdzie kapitanowie wymieniają wypaski i mówią krótkie przemowy o fair play. To wydaje się formalnością. Ale formalność powtarzana sto razy staje się charakterem.

Solidarność i polityka: dlaczego nie łączyć ich razem

Jedną z głównych problemów współczesnego sportu jest to, gdy elity polityczne wymagają od sportowców solidarności z reżimem, flagą, ideologią. A sami sportowcy chcą po prostu grać. Sportowa solidarność nie dotyczy narodowych himnów. To o tym, aby w szatni nie było podziału na "swoich" i "obcych" po paszporcie. O tym, aby Norweski biegacz uścisnął rękę Rosjaninowi po finiszu, nawet jeśli ich kraje są w wojnie sankcyjnej.

Historia zna przykłady, gdy sportowcy odmawiali uczestnictwa w politycznych grach i zachowywali ludzkie oblicze. Olimpijska reprezentacja Rosji i Ukrainy w 2018 roku wymieniła odznaki na turnieju dżudo. Niemieccy i francuscy piłkarze wyszli z plakatem "My jesteśmy razem" po terrorystycznych atakach. To nie była polityka. To była solidarność.

Kryzys solidarności w erze mediów społecznościowych

Wyglądało, że media społecznościowe zbliżają. W rzeczywistości prowokują trollowanie i hejt. Po każdym meczu kibice piszą obelgi zawodnikom przegranej drużyny. Nawet sami sportowcy czasami pozwalają sobie na ostre komentarze do przeciwników — nie na konferencji prasowej, ale na Twitterze. To niszczy solidarność. Publiczna sztylet wirtualna rani tak samo jak realna.

Ale jest i inny trend. Sportowcy coraz częściej używają mediów społecznościowych do wsparcia. Na przykład, gdy umiera bliska osoba przeciwnika, w Instagramie pojawiają się kondolencje. Kiedy zawodnik otrzymuje rasistowskie obrażenia, jego koledzy z innych klubów publikują posty z hasztagiem #NoToRacism. Solidarność przechodzi w cyfrę. To nowa rzeczywistość.

Co tracimy bez solidarności

Bez solidarności sport staje się gladiatorzkimi walkami. Intrygi, podstępy, ugryzienia, plucie. Widzowie otrzymują mięso, ale tracą duszę. Patrz na boksy 1990-tych: Tyson ujął Holfilda, widzowie pluwali, i boksy straciły ratingi. Dzisiejszy bokser jest bardziej dyplomatyczny, i to przywrócił zainteresowanie.

Bez solidarności sport dziecięcy staje się traumatyczny. Dzieci naśladują agresję idoli, łamią sobie ręce, szydzą z słabszych. Bez solidarności sport amatorski umiera: nikt nie chce przyjść do szatni, gdzie się cię upokarza za błąd.

Solidarność to klej, który trzyma społeczność sportową razem. Usuń go, a wszystko rozpadnie się na kawałki egoizmu.

Jak każdy z nas może wzmocnić sportową solidarność

Nie jesteś piłkarzem ani mistrzem olimpijskim. Ale jesteś kibicem. Albo rodzicem młodego sportowca. Albo po prostu widzem. Twój wkład jest prosty: nie obrażaj przeciwnika. Bij brawo pięknej bramce w bramkę przeciwnika. Naucz dzieci, że przegranie z godnością jest tak samo ważne jak wygranie pięknie. Nie karm dziecka "nienawiścią do przeciwnika". To ślepa uliczka. Much bardziej warto powiedzieć: "Oni są silni, spróbujmy ich pokonać uczciwie". Uścisnij rękę trenerowi innej drużyny po meczu. Napisz dobry komentarz sportowcowi, który popełnił błąd w kluczowym momencie. Boli go od pomyłki. Twoje wsparcie może go przywrócić do gry.

Sportowa solidarność nie dotyczy nagród i protokołów. To wybór. Każdego dnia, każdego meczu, każdego gwizdka. Wybór między "ja jestem lepszy od niego" a "my jesteśmy częścią jednego dużego sportu". Wybierz drugie. I wtedy sport naprawdę stanie się szkołą życia.

Permanent link to this publication: