Porażka. To słowo sportowcy nienawidzą bardziej niż kontuzje. Upaść w finale, pomylić w ostatniej minucie, nie osiągnąć wysokości. Reakcja na porażkę to lakmusowa baza charakteru. I jest różna u wszystkich uczestników procesu: samego sportowca, jego trenera, kibiców i rodziny. Analizujemy psychologię porażki.

Sportowiec: od gniewu do akceptacji

Pierwsza reakcja to zaprzeczenie. «To nie mogło się stać», «Zasądziłem mnie», «Sędzia popełnił błąd». Następnie gniew (łamie rakietę, bije w piłkę, płacze w szatni). Negocjacje («gdybym nie zachorował...»). Depresja («jestem niczym»). I dopiero potem akceptacja: «tak, przegrałem, muszę pracować dalej». Niektórzy przechodzą przez etap akceptacji latami. Profesjonaliści, jak правило, przechodzą szybko — przez 15-20 minut po meczu. Wiedzą, że samobiczowanie nie zmieni wyniku. Ale są tacy, którzy psują się psychologicznie po kluczowej porażce (np. gimnastyczka, która upadła z belki na Olimpiadzie, zakończyła karierę).

Trener: zewnętrzne spokój i wewnętrzna burza

Trener nie ma prawa pokazywać rozpaczy. Musi przyjść, uścisnąć, powiedzieć «nic się nie stało, to się zdarza». Nawet jeśli w środku jest mu gorąco. Trener wie, że jego reakcja odbije się na drużynie. Najważniejsze — nie obniżać wartości pracy sportowca. Nie mówić «nie jesteś gotowy, mówiłem ci to». Zamiast tego: «rozważmy błędy, wyciągniemy wnioski». Zadaniem trenera jest szybkie przeniesienie uwagi na przyszłość. Jeśli sam wpada w histerię (rzuci butelkami, obraża sędziów), traci autorytet. Po porażce trener często zamyka się w gabinecie, aby samotnie przeżyć swoją ból.

Kibice: od agresji do cichego odejścia

Reakcja kibiców może być różna. Sportowi kibice (nie hooligani) mogą klaskać drużynie, nawet jeśli przegrali, — za samotność. A mogą wygwizdać i odejść 5 minut przed końcem. W mediach społecznościowych zaczyna się fala krytyki: «trener do odwołania», «piłkarze są niczym». Kibice-ekstremiści mogą zorganizować bój z kibicami zwycięzców, podpalić auto, zniszczyć kawiarnię. Tego typu reakcje są napędzane poczuciem niesprawiedliwości i instynktem stadnym. Najbardziej racjonalni kibice tego samego wieczoru piszą w grupach: «Jesteśmy z wami, chłopaki, następnym razem się uda».

Rodzina: cicha przystań lub dodatkowy nacisk

Dla sportowca porażka w domu może być cięższa niż na stadionie. Matka może powiedzieć: «Ja mówiłem, nie idź w ten sport». Żona (mąż) — «Jeszcze raz przegrałeś, a pieniędzy nie ma». Dzieci — nie rozumieją, dlaczego tata jest zły. W idealnym przypadku rodzina to schronisko. Matka piecze ciasto, mówi: «Jesteś młody, córko, a te zawody to bzdura». Żona cicho przytula. Dzieci nie zadają głupich pytań. Ale nie zawsze tak jest. Czasami rodzina podnosi poziom nacisku, a sportowiec czuje się podwójnym porażeniem: przegrał i zawiedział bliskich. Przy okazji, wielu sportowców specjalnie nie dzwonią do domu po porażce, dopóki nie ostygną.

Jak przetrwać porażkę: metody sportowych psychologów

Nie tłumić emocji (daj sobie wykrzyczeć w poduszkę, rozerwać gazetę). Zrobić przerwę (nie wchodzić w media społecznościowe, nie czytać wiadomości). Skupić się na hobby (rybactwo, kino, rozmowy z przyjaciółmi nie z świata sportu). Znaleźć pozytyw: «Nie mam kontuzji, jestem zdrowy». Analizować błędy: zapisać na kartce, co zrobić inaczej. Nie winić sędziów i rywali — to ślepota. Po 2-3 dniach wrócić do treningów, zacząć od lekkiego.

Porażka to nie koniec. To start do nowego wzrostu. Historia zna tysiące przykładów, gdy po klęsce sportowcy wygrywali Olimpiady. Najważniejsze — poprawna reakcja. I wsparcie tych, którzy są obok.

Permanent link to this publication: