Kiedy słyszymy słowo «narceizm», w głowie pojawia się obraz samolubnego egoisty, który spogląda w lustro i wymaga publicznego kultu. Ale niewielu zastanawia się nad tym, że narceistyczne cechy mogą manifestować się także u dzieci w stosunku do swoich rodziców. Mowa nie o nastoletnim egoizmie, który z czasem mija. Mowa o głębokim, przewlekłym zachowaniu, gdy dziecko używa rodzica jako obiektu do zaspokojenia swoich potrzeb, nie odczuwając nawet odrobiny wdzięczności lub empatii. Matka, która stała się ofiarą takiego narceizmu, często nie rozumie, co się dzieje: „Ja mu dałem wszystko, dlaczego on tak się ze mną zachowuje?“. Zrozummy, jak rozpoznać narceizm dziecięcy i co z tym zrobić.

Jak manifestuje się narceizm dzieci po względem matki

Dziecko-narceista niekoniecznie krzyczy i domaga się. Jego narzędzia to manipulacja, deprecjacja i zimność. Może ignorować matkę, jeśli nie dostaje tego, czego chce. Może publicznie wyśmiewać jej wygląd, wiek, profesję. Może używać jej jako bankomatu, a gdy pieniądze się kończą, zniknąć. Nie cieszy się jej sukcesami, tylko zazdrości i gniewa się. Nie okazuje troski, jeśli matka choruje, ale wymaga, aby ona opiekowała się nim. Dorosłe dziecko może winić matkę za wszystkie swoje niepowodzenia („to ty mi nie dałaś stać się pianistą” ), nie biorąc na siebie odpowiedzialności. Przy tym wymagają podziwu: „Zobacz, jak ja jestem sukcesem (nawet pomimo ciebie)”.

Skąd bierze się narceizm u dzieci

Przyczyny tkwią w wychowaniu. Są dwa główne drogi. Pierwszy — nadopieka i pochwała. Dziecko od dzieciństwa jest przekonane, że jest wyjątkowe, utalentowane, lepsze od innych. Mu nie stawia się granic, nie uczy się uwzględniania uczuć innych. Dorasta z przekonaniem, że świat powinien kręcić się wokół niego. Matka w tej systemie jest personelem obsługi. Drugi sposób — zimność i odrzucenie. Dziecko nie otrzymało wystarczającej miłości i ciepła, i jako ochronę zbudowało ogromne „Ja”: „Mi nikt nie jest potrzebny, sam sobie poradzę, oni wszyscy nie zasługują na mnie”. Tacy dzieci często poniżają matkę za słabość. Czasami narceizm przenosi się genetycznie (od ojca-narceisty), ale to rzadkość.

Wiekowe cechy: nastoletni bunt vs narceizm

Ważne jest odróżnienie normalnego nastoletniego buntu od patologii. Nastolatek może być arogancki, ignorować, kłócić się, ale przy tym w kryzysowej sytuacji i tak idzie do matki, jest zdolny do empatii (choć nie zawsze się to okazuje), wstydzi się swoich działań. Dziecko-narceista nie odczuwa wstydu. Jego aroganctwo nie ma granic. Jest zdolny do okrucieństwa. Jeśli mu odmówi się zakupu drogiego przedmiotu, może wywołać histerykę z łamanym naczyniem lub, co gorsze, zacząć bojkotować matkę tygodniami. Nie widzi w matce człowieka, tylko funkcję.

Konsekwencje dla matki

Matka, która dorastała z dzieckiem-narceistą, często sama staje się zależna. Chodzi po jajkach, bojąc się wywołać gniew. Cierpi z powodu przewlekłego poczucia winy („nie dałem”, „spowodowałem” ). Jej samoocena spada, rozwijają się lęk i depresja. Obraca się przed zachowaniem dziecka przed rodziną („on tylko jest zmęczony” ). Finansowo może zbankrutować, płacąc za nieskończone caprice. Wiele matek do starości pozostaje w tej pułapce, tracąc zdrowie i przyjaciół.

Co zrobić matce, jeśli dziecko-narceista jest jeszcze małe (5-12 lat)

Pierwsze — przestać wspierać narceistyczne zachowanie. Nie poddawać się histerykom. Ustalić jasne granice i zasady. Drugie — uczyć empatii. Dyskutować o uczuciach innych ludzi, czytać książki, gdzie bohaterowie pomagają sobie nawzajem. Trzecie — chwalić za wysiłki, a nie za wynik („jesteś świetny, że się starałeś”, a nie „jesteś geniuszem” ). Czwarte — nie deprecjonować uczuć dziecka, ale i nie dawać się mu. Piąte — skonsultować się z pedagogiem specjalizującym się w zaburzeniach behawioralnych. Im wcześniej zacząć korekcję, tym większe szanse na zapobieganie rozwojowi pełnego zaburzenia.

Co zrobić, jeśli dorosłe dziecko (18+) manifestuje narceizm

W tym przypadku matka już nie może wychowywać. Jeden z narzędzi — zakończyć finansowanie. Przestać dawać pieniądze, płacić za mieszkanie, kupować samochody. Ustalić zasadę: „żyjesz oddzielnie, komunikujemy się, jeśli szanujesz moje granice”. Jeśli dziecko będzie agresywne, ograniczyć kontakt do minimum. Nie czekać na wdzięczność — jej nie będzie. Ważne, aby sama skonsultować się z psychoterapeutą, aby radzić sobie z poczuciem winy. Wiele matek boi się, że jeśli „odrzucą” dziecko, to on zginie. Ale finansowe wsparcie tylko pogłębia narceizm.

Czy dziecko-narceista może się zmienić

W dzieciństwie — tak, przy intensywnej terapii i zmianie zachowania rodzicielskiego. W wieku dorosłym — bardzo rzadko. Jeśli u osoby zdiagnozowano zaburzenie osobowości narceistycznej (diagnozę stawia psychiatra), szanse na zmiany są minimalne. Terapia jest możliwa, ale tylko jeśli sam pacjent uświadamia sobie problem i chce się zmieniać. Ale narceisiści rzadko zgłaszają się do psychologa, ponieważ nie widzą problemu w sobie, widzą go w innych. Dlatego zadaniem matki nie jest „naprawa” dorosłego syna lub córki, ale uratowanie siebie.

Różnica między córką-narceistką a synem-narceistą

Córki częściej manipulują przez poczucie winy („jesteś zła matko, bo…” ) i używają emocjonalnego szantazu. Mogą nakłaniać ojca lub innych członków rodziny przeciwko matce. Synowie częściej są otwarcie agresywni, mogą obrażać, podnosić rękę (już nie dzieci, ale dorosłe mężczyźni). Córka może imitować opiekę, gdy jej coś potrzeba, syn — żądać bezpośrednio. Ale w obu przypadkach matka cierpi.

Profilaktyka: jak nie wyrosnąć na narceistę

Kochać bezwarunkowo, ale nie dawać się. Chwalić za starania, a nie za wrodzone cechy. Uczyć odpowiedzialności: od 5 roku życia dziecko powinno mieć obowiązki w domu. Nie rozwiązywać jego problemów (zapomniał dziennika — niech dostanie podwójną). Uczyć przegrywania. Nie stawiać dziecka w centrum rodziny, ale i nie ignorować. Pokazywać przykładem szacunek do starszych i wdzięczność. I co najważniejsze — nie próbować żyć swoją życiem przez dziecko, przyznawać jego odrębność.

Narceizm dzieci w stosunku do matki to ciężki krzyż. Ale jeśli znalazłeś się w tym opisie, pamiętaj: nie masz obowiązku znosić upokorzeń i wyzysku, nawet jeśli „to jest mój dziecko”. Masz prawo do szacunku i opieki. Czasami jedynym wyjściem jest oddać, aby uratować siebie. I to nie jest egoizm, ale samozachowanie.

Permanent link to this publication: