Юрий Гагарин: droga do kosmosu — 108 minut, zmieniających świat

Julij A. Gagarin (1934–1968) — człowiek, którego nazwisko zna się na wszystkich kontynentach. Pierwszy lot w kosmos na zawsze wypisał go w historii, przekształcając z nieznanego pilota w mitologiczną postać. Ale za triumfem stała tytaniczna praca, ryzyko i unikalny charakter człowieka, który doskonałością doprowadził do swojego zawodu.

Dzieciństwo i wybór drogi

Julij Gagarin urodził się 9 marca 1934 roku we wsi Klušino w obwodzie smoleńskim w rodzinie chłopskiej. Dzieciństwo przypadło na trudne lata wojenne. Okupacja, ruina, ciągły głód — wszystko to wzmocniło jego charakter. Po wojnie rodzina przeniosła się do Gżatску (obecnie Gagarin), gdzie Julij zainteresował się modelarstwem lotniczym, a następnie został przyjęty do Sarackiego technikum przemysłowego i jednocześnie do aeroklubu.

W 1955 roku Gagarin wykonał swój pierwszy samodzielny lot na samolocie Jak-18. Ukończywszy z wyróżnieniem Pierwsze Czkałowskie Wojskowe Lotnicze Uczelnię Pilotów w Orenburgu, został pilotem myśliwskim. Kosmos wtedy wydawał się fikcją, ale właśnie talent i chłodek młodego podoficera przyciągnęły selectorów.

Wybór i uśmiech Gagarina

W 1959 roku w Związku Radzieckim rozpoczął się tajny nabór do pierwszego oddziału kosmonautów. Kryteria były surowe: wiek do 35 lat, wzrost nie wyższy niż 170 cm (z powodu rozmiarów statku «Wostok»), doskonałe zdrowie, idealna przygotowanie lotnicze i waga do 72 kg. Spośród trzech tysięcy kandydatów wybrano 20 osób, a następnie sześciu, którzy rozpoczęli końcowe treningi.

Gagarin nie był najpotężniejszy fizycznie. Na przykład German Titow osiągał najlepsze wyniki w centrifudze i termokamerze. Ale Gagarin miał coś, co nie podlega miarom — niewyobrażalną psychologiczną odporność, radość życia, skromność i urok. Na tajnym posiedzeniu Rady Państwowej dokładnie go wybrano na pilota pierwszego «Wostoka». Titowa pozostawiono dublerem.

Tajny lot: «Pojedźmy!»

12 kwietnia 1961 roku o 9:07 czasu moskiewskiego (6:07 UTC) z kosmodromu Baikonur wystartowała rakieta nośna «Wostok-K» z statkiem «Wostok-1». Gagarin znajdował się wewnątrz sferycznej kapsuły prawie w pełni automatycznie — system został zaprojektowany tak, aby wykluczyć błędy pilota. Jednak w każdej chwili kosmonauta mógł zablokować kopertę z kodem ręcznego sterowania.

Przed startem Gagarin powiedział słynne zdanie: «Pojedźmy!». Na orbicie przebywał 108 minut, wykonując jeden obieg wokół Ziemi. Maksymalna wysokość lotu — 327 km. W czasie nieważkości kosmonauta regularnie meldował na Ziemi o swoim samopoczuciu, pił wodę i prowadził notatki w dzienniku pokładowym.

Wylot i triumf z przydomkiem «tajny»

Spadający aparat wejdzie w atmosferę, ale na wysokości około 7 kilometrów Gagarin skoczył z parapetu — zgodnie z obowiązującymi zasadami Międzynarodowej Federacji Lotniczej (FAI) lot był zaliczany tylko przy lądowaniu wewnątrz statku. Aby rekord został oficjalnie zarejestrowany, tę szczegółę ukrywano przez kilka dekad.

Gagarin wylądował na spadochronie w pobliżu wsi Smielowka w obwodzie sarackim. Pierwszymi, którzy go powitali, byli żona leśnika i jej wnuczka. Następnie przybyli wojskowi.

ТАСС wydało ekspresowe komunikat. Świat zawył: człowiek był w kosmosie i wrócił żywy. Dla Związku Radzieckiego to było nie tylko zwycięstwo naukowo-techniczne, ale również potężne ideologiczne broń w czasie zimnej wojny.

Międzynarodowe tournée i miłość ludu

Bezpośrednio po locie Gagarina czekały triumfalne podróże po dziesiątkach krajów. Gończo przyjmowano go przez króli i prezydentów, darowano mu samochody i złote klucze do miast. W Londynie królowa Elżbieta II złamała etykietę i sfotografowała się z nim podczas obiadu, nazywając go «nieziemskim człowiekiem». Uśmiech i prostota Gagarina roztopiły lód zimnej wojny, choć sam przyznawał, że trudna misja posła pokoju męczyła go.

W 1962 roku został wybrany deputowanym do Rady Najwyższej ZSRR, a w 1963 roku otrzymał tytuł pułkownika. Jednak do nowych lotów kosmicznych przygotowywano go coraz rzadziej: kierownictwo kraju chroniło głównego bohatera.

Tragiczna śmierć i wersje katastrofy

27 marca 1968 roku Julij Gagarin wraz z pilotem-instruktorem Władimirem Serżininem rozbił się podczas treningowego lotu na MiG-15UTI w rejonie wsi Nowosielowo w obwodzie władimirskim. Śledztwo prowadził generał-lejtnant lotnictwa, przyszły kosmonauta Gieorgij Beregowoj. Komisja tak i nie ustaliła jednej przyczyny: wymieniano trudne warunki pogodowe, gwałtowne manewry, aby uniknąć kolizji z balonem meteorologicznym, oraz nawet błąd techniczny pilotażu.

Dziedzictwo pierwszego kosmonauty

Julij Gagarin pozostaje nie tylko historyczną postacią. W 2026 roku jego lot będzie obchodził 65-lecie, a jego nazwisko jest uwiecznione w dziesiątkach pomników, alejach, naukowych centrach i nawet kraterze na odwrotnej stronie Księżyca. Najważniejszą zasługą Gagarina było udowodnienie, że kosmos podlega człowiekowi i otworzenie ery lotów pilotowanych. Jego 108 minut zainspirowało tysiące ludzi na Ziemi do zostania inżynierami, naukowcami, badaczami.

「Przelatując Ziemię na statku-kosmicie, zobaczyłem, jak piękna jest nasza planeta — pisał Gagarin. — Ludzie, bądźmy strażnikami i pomnażajmy tę piękność, a nie niszczymy jej». Te słowa dzisiaj brzmią jak testament.

Permanent link to this publication: