Pracownik w lustrze śmiechu: dlaczego lubimy żartować z tego, kto pracuje dla wszystkich

Pracownik to postać prawie sakralna w kulturze. Ale właśnie dlatego często staje się obiektem żartów. Śmiech nad pracownikiem to nie wyśmiewanie, ale sposób na rozładowanie napięcia, przyznanie jego ludzkości i może trochę zazdrość jego zdolności znoszenia wszystkiego, co życie rzuca mu na plecy. W humorze pracownik przedstawia się jako prostak, który nie rozumie, że go wykorzystują, lub jako cwaniak, który znajduje wyjście z każdej głupiej sytuacji, lub jako niezmordowany robot, który kontynuuje pracę, nawet gdy wszystko wokół się rozpada. Ten obraz żyje w anegdotach, komediach filmowych, miejskich legendach i naszych rozmowach na kuchni.

Anegdoty: kiedy pracownik staje się filozofem z łopatą

Anegdota to gatunek, gdzie pracownik często przedstawia się jako prosty mężczyzna, który jest mądrzejszy niż każdy szef, ale mówi krótko i na temat. Na przykład: «Spotykają się dwóch pracowników. Jeden mówi: — Wczoraj szef powiedział, że powinniśmy pracować lepiej. Drugi: — A co ty odpowiedziałeś? — A ja powiedziałem: my i tak jesteśmy najlepszy, po prostu nasze narzędzia są złe». W tej anegdocie jest cała istota: pracownik wie sobie cenę, ale nie wchodzi w rolę szefa, po prostu robi swoje, i ironicznie patrzy na tych, którzy są nad nim.

Inny klasyczny temat to pracownik, który wpada w głupią sytuację, ponieważ jest zbyt pracowity. «Pracownik na budowie całą noc wykopuje dołek. Rano przychodzi kierownik i mówi: — Ty, idioto, dołek miał być kopany tam, gdzie jest słup, a nie za płotem! Pracownik westchnie: — A ja kopalem za płotem, aby nikt nie widział, że nic nie robię». W tej żart jest reakcja obronna, próba przekształcenia absurdu w zwycięstwo. Pracownik nie jest tylko obiektem żartu, ale sam wchodzi w grę i przewraca sytuację.

Pracownik w kinie: od Szurka do postaci Leonida Gajda

Sowieckie kino dało nam całą galerię pracowników-komików. Szurk z filmów Gajda to obraz «wiecznego studenta», który to kopie, to buduje, to czyta wykłady, ale zawsze z takim entuzjazmem, że nie można mu się uśmiechnąć. Jego praca to nie tylko praca, ale przygoda pełna komediowych kłopotów. W «Kazachskiej pętli» jedzie za materiałami i trafia w epicentrum absurdu. Ale on się nie poddaje — kontynuuje pracę, nawet gdy go porywają, ponieważ «trzeba oddać obiekt».

Drugim klasycznym wizerunkiem jest Wasilij Alibabajeicz z «Ręki bursztynowej». On również jest pracownikiem, ale jego praca to próba przetrwania w świecie, gdzie wszystko się sprzedaje i kupuje. Jego fraza «Szurku, ty nie masz racji» stała się memem, ale za nią stoi dokładnie pracownikowa mądrość: on widzi świat prostiej i uczciwiej. W kinie pracownik często wygląda na naiwnego, ale jego prostota okazuje się silniejsza niż zuchwalne plany złoczyńców.

W filmach «Gentlemani udane» pracownik-wychowawca ( Jewgienij Leonow) próbuje odmieniać przestępców pracą. I to jest śmieszne, ponieważ jego wiara w odmieniającą siłę pracy napotyka na rzeczywistość, gdzie nikt nie chce pracować. Ale jego wytrwałość i wiara w lepsze sprawiają, że staje się bohaterem.

Paradoksy pracownika: on i głupiec, i geniusz

Jedną z najbardziej trwałych tematów humoru o pracowniku jest jego stosunek do «mądrej» pracy. Jest żart: «— Czym różni się inżynier od pracownika? — Inżynier myśli, jak to zrobić, a pracownik robi tak, jak powiedziano. Ale gdy coś się psuje, pracownik naprawia, a inżynier idzie pisać raport». W tym żart jest przeciwstawienie biurokracji, symbol żywej, działającej siły, która czasami wydaje się głupia, ale bez niej wszystko by się zawaliło.

Jest również odwrotny obraz: pracownik, który jest tak przyzwyczajony do pracy, że nie może przestać. «Pracownik przychodzi do domu, żona mówi: — Odłóż się, usiądź. On siada na krzesło, bierze w ręce pilota i zaczyna go «odkręcać». Żona: — Co ty robisz? — A ja cały czas myślę, gdzie tu jest przycisk, aby wyłączyć ten telewizor». Takie żarty delikatnie wyśmiewają profesjonalną deformację, ale jednocześnie wzbudzają sympatię: człowiek tak się zlał z pracą, że nawet wypoczynek przekształca w pracę.

Humor jako obrona: jak pracownik śmieje się z siebie

Pracownik często sam staje się autorem żartów o swojej doli. To sposób na radzenie sobie z udręką i jednocześnie potwierdzenie swojego godności. Na przykład, przysłowie: «Nie jesteśmy leniwi, tylko oszczędzamy siły». Albo: «Gdzie u nas na pracy wszystko jest w porządku? Wszędzie, oprócz pensji, szefa i warunków». W tym humorze nie ma złości, jest gorzka ironia, która pomaga przetrwać. Śmiejąc się z siebie, pracownik przekształca udrękę w zwycięstwo nad okolicznościami.

W budowlanych brygadach i warsztatach remontowych są swoje bajki: «Wczoraj upuścili kamień. Kierownik mówi: — Ty, co, nie wiesz, że go należy trzymać mocniej? Pracownik odpowiada: — Trzymałem, ale okazał się mądrzejszy ode mnie — upadł, gdy myślałem o pensji». To nie tylko żart, to wyraz kolektywnej solidarności: wszyscy rozpoznają siebie w tych sytuacjach, a śmiech staje się łączącym rytuałem.

Śmieszne sytuacje: kiedy pracownik i technika nie znajdują wspólnego języka

Kulturalna przepaść między pracownikiem a nowoczesną techniką to jeszcze jedno płodne pole dla humoru. «Dawniej mogłem naprawić traktor wilem, a teraz ma komputer, i nawet nie wiem, od której strony do niego podejść». To nie tylko śmieszne — to odzwierciedla rzeczywiste zmiany w świecie, gdzie stare umiejętności stają się niepotrzebne, a nowe trudno zdobyć. I w tym humorze jest nostalgia za czasami, gdy wszystko było bardziej zrozumiałe i prostsze.

Jednak jest i druga strona medalu: pracownik, który skutecznie walczy z techniką. «Na budowie zepsuł się koparka. Wszyscy czekają na remontowników, a pracownik Piotr podchodzi, uderza młotkiem w bампerek — i koparka się uruchamia. Kierownik: — Jak to zrobiłeś? Piotr: — Bo to ja go zbudowałem». Żart podkreśla praktyczną mądrość, która jest wyższa niż jakikolwiek instrukcja.

Podsumowanie: śmiech nad pracownikiem to śmiech nad sobą

Kiedy śmiejemy się nad pracownikiem, śmiejemy się nie nad nim, ale nad jego losem, który w wielu aspektach jest bliski każdemu z nas. Wszyscy w pewnym momencie stajemy się pracownikami: pracujemy, aby utrzymać rodzinę, próbujemy naprawić to, co się zepsuło, spieramy się z szefem i marzymy o urlopie. Dlatego humor o pracowniku to humor o naszym wspólnym ludzkim doświadczeniu. Nie poniża, ale wywyższa, ponieważ w każdej żart jest nie tylko postać, ale i sami siebie. W tym sensie pracownik nie jest tylko obiektem żartów, ale ich głównym bohaterem.
© elibrary.pl

Permanent link to this publication: