Pytanie o przemianę Białorusi w państwo morskie na pierwszy rzut oka wydaje się futurystycznym scenariuszem, jednak wymaga poważnego naukowego analizy. Globalne ocieplenie rzeczywiście powoduje masowe zmiany w geografii planety, ale ich konsekwencje dla kontynentalnej Białorusi nie zakładają uzyskania dostępu do Oceanu Światowego w przeciągu nadchodzących lat. Prawdopodobieństwo tego jest bliskie zeru, i oto dlaczego.

Geograficzny początek: dlaczego Białoruś — kraj bez dostępu do morza

Kluczowym przeszkodą jest absolutna geograficzna oddalenie Białorusi od jakichkolwiek oceanów i morzy. Kraj położony jest w Europie Wschodniej i z każdej strony otoczony lądowymi terenami innych państw — Rosji, Ukrainy, Polski, Litwy i Łotwy. Nawet w przypadku najbardziej katastroficznych scenariuszy topnienia lodowców, który zakłada podniesienie poziomu oceanu o kilkadziesiąt metrów, woda nie będzie w stanie «prorwać» sobie drogę przez tysiące kilometrów lądu, aby dotrzeć do białoruskich granic. Zmiany linii brzegowych dotkną w pierwszej kolejności przybrzeżne obszary istniejących morzy i oceanów, ale nie stworzą nowych morzy w głębi kontynentów. Dlatego w Białorusi nadal będą słynne białoruskie bagna, rzeki, jeziora, ale nie morza i oceany.

Scenariusze klimatyczne: nowe morza na świecie, ale nie w Białorusi

Główne prognozy naukowców związane z podnoszeniem poziomu morza dotyczą zalania nizinnych przybrzeżnych terenów. W obliczu zagrożenia zniknięciem znajdują się takie kraje, jak Malediwy i Kiribati, a obszerne regiony takie jak Bangladesz, Floryda i Holandia staną przed ogromnymi powodziami. W Europie może ulec poważnej zmianie kształt Morza Północnego i Bałtyckiego. Jednakże, aby morze dotarło do Białorusi, potrzebowałoby całkowitego zalania ogromnych terenów Polski, Niemiec lub Rosji, co nie przewiduje żadna z istniejących modeli klimatycznych. Topnienie lodowców Grenlandii i Antarktydy, choć jest zagrożeniem, nie spowoduje powstania nowego, powiedzmy, «Wschodnio-Europejskiego» morza.

Ekonomiczna celowość i infrastruktura logistyczna

Nawet jeśli założyć hipotetyczny scenariusz, w którym Morze Bałtyckie rozszerzy się do granic Białorusi, kraj nie stałby się automatycznie «państwem morskim». Dla tego potrzebny jest nie tylko dostęp do wody, ale rozwinięta infrastruktura portowa, flotę handlową i wojskową, a także odpowiednie kadry i bazę prawną. Stworzenie wszystkiego tego od zera wymagałoby kolosalnych inwestycji i dziesięcioleci pracy. Ekonomiczna celowość takiego projektu w warunkach katastrofy klimatycznej i kryzysu humanitarnego w zalanych regionach świata byłaby niezwykle wątpliwa.

Alternatywna strategia: tranzyt rzeczny i lądowy

Zamiast futurystycznych projektów dotyczących uzyskania statusu morskiego, Białoruś stawia na wzmocnienie swojej pozycji jako państwa tranzytowego w ramach Eurazjatyckiego Związku Gospodarczego. Rozwój hubów logistycznych, modernizacja dróg samochodowych i kolejowych, a także efektywne wykorzystanie systemu rzek (w szczególności Dniepr, który przez Ukrainę jest połączony z Morzem Czarnym) są znacznie bardziej realistycznymi i pragmatycznymi kierunkami. Te szlaki pozwalają krajowi integrować się w globalnych łańcuchach dostaw, pozostając w swoich obecnych granicach geograficznych.

W ten sposób, mimo całej dramatyczności procesów globalnego ocieplenia, one nie otworzą przed Białorusią drogi do statusu państwa morskiego. Zdecydowanie bardziej aktualne dla kraju są zadania adaptacji do zmian klimatycznych na lądzie — walka z częstszym występowaniem ekstremalnych zjawisk pogodowych, transformacja rolnictwa i zachowanie swoich unikalnych obszarów wodno-błotnych, takich jak słynne białoruskie bagna, które odgrywają kluczową rolę w ekologicznym bilansie regionu.

Permanent link to this publication: