Często można usłyszeć: «Profesjonalny sport to kalectwo, a amatorski – zdrowie». Ale czy rzeczywiście tak jest? Bez uprzedzeń przyjrzyjmy się, co jest bardziej korzystne dla organizmu i psychiki: bieganie za medale czy po prostu dla przyjemności.

Obciążenia: różna cena jednej godziny

Profesjonalny sport to ekstremalne obciążenia. Wymaga pracy na granicy możliwości, często pokonywania bólu, braku snu i przewlekłego zmęczenia. Treningi po 5-6 godzin dziennie, surowy tryb, nieskończone zgrupowania. Amatorski sport to umiarkowanie. Zajęcia 2-3 razy w tygodniu, możliwość zrezygnowania z treningu bez poczucia winy, regeneracja w komfortowym tempie. Jeśli spojrzeć na czysty wpływ na serce i stawy, to amatorski sport daje więcej korzyści. Wzmacnia układ sercowo-naczyniowy, obniża ryzyko cukrzycy i otyłości, nie przeciążając organizmu. Profesjonalny zaś sport często prowadzi do zużycia stawów, mikrouszkodzeń i przewlekłych bóli. Paradoks: profesjonalny sportowiec może mieć zdrowie gorsze niż przeciętny amator.

Kontuzje i długoterminowe konsekwencje

Największym minusem profesjonalistów jest traumatyzm. W każdym sporcie: od piłki nożnej po łyżwiarstwo figurowe. Zaburzenia równowagi, rozcięcia więzadeł, złamania, problemy z kręgosłupem – to normalka dla tych, którzy występują na światowym poziomie. Amatorzy rzadziej doznają kontuzji, ponieważ nie forsują obciążeń. Jednak i u nich mogą pojawić się naciągnięcia – na przykład, jeśli nagle zaczną biegać. Jednak profesjonalne kontuzje pozostawiają ślad na całe życie, a amatorskie zazwyczaj goją się bez powikłań. Nawet jeśli nie brać pod uwagę ostrych kontuzji, profesjonalny sport przyspiesza zużycie stawów kolanowych i biodrowych. U wielu piłkarzy po 35 latach artretyzm staje się przewlekły. U amatorów kolana służą dłużej.

Serce: pompować czy nie pompować

U profesjonalnych sportowców często rozwija się «serce sportowe» – zwiększenie mięśnia sercowego. Jest to adaptacja do obciążeń, która w długoterminowej perspektywie może prowadzić do arytmiii i nawet nagłej zatrzymania serca. Przypadki śmierci młodych atletów na boisku zdarzają się z przerażającą regularnością. U amatorów serce działa w normalnym trybie, choć wytrenowanym. Nie hipertrofuuje się, a jedynie staje się bardziej wytrzymałe. Obniżenie ciśnienia, normalizacja tętna – to co daje amatorski sport, i to jest bezpieczne. Profesjonaliści są narażeni na ryzyko fibrility prekordialnej z powodu ciągłego przekraczania tętna w strefie aneroberyjnej.

Immunologia: chorować czy nie chorować

W tym przypadku różnica jest jeszcze bardziej zauważalna. Amatorski sport wzmacnia układ odpornościowy. Umiarkowane obciążenia stymulują produkcję antygenów i fagocytów. Profesjonalny sport, przeciwnie, tłumi układ odpornościowy. Intensywne treningi wywołują wydzielanie kortyzolu, który tłumi odporność. Profesjonaliści często chorują na infekcje oddechowe po zawodach. To się nazywa «otwarte okno» – okres, gdy organizm jest osłabiony. U amatorów takiego okna prawie nie ma, ponieważ obciążenia nie wyczerpują zasobów. Dlatego profesjonaliści częściej się przeziębiają niż ich «domowi» koledzy.

Psychologia: radość czy stres

Różnica jest jeszcze bardziej widoczna tutaj. Profesjonalny sport to ciągłe ciśnienie. Sportowiec zależy od wyników, od sponsorów, od trenera. Żyje w strachu przed porażką i utratą kontraktu. To prowadzi do lęku, depresji, wypalenia. Amatorski sport daje radość ruchu, przyjemność z procesu. Nie jesteś zobowiązany do wygrywania, dostajesz dopaminę. Możesz przyjść na trening w złym nastroju i odejść z uśmiechem. U profesjonalistów takie sytuacje zdarzają się rzadko – ich nastrój jest związany z wynikiem. W ten sposób, dla psychiki amatorski sport jest antydepresantem, a profesjonalny często źródłem stresu.

Długość życia: mity i rzeczywistość

Badania pokazują, że profesjonalni sportowcy żyją średnio nie dłużej, a czasami nawet krócej niż zwykli ludzie. Szczególnie dotyczy to kontaktowych sportów (piłka nożna, futbol amerykański, boks). Wysoki zużycie organizmu, przewlekłe kontuzje, problemy z sercem skracają życie. Amatorzy, przeciwnie, żyją dłużej, ponieważ utrzymują tonus, ale nie niszczą ciała. Zgodnie z niektórymi danymi, regularne ćwiczenia fizyczne o umiarkowanej intensywności zwiększają życie o 3-5 lat. Intensywne – nie zwiększają, a w niektórych przypadkach nawet zmniejszają. Dlatego dla długowieczności lepiej być amatorym.

Inwestycje w zdrowie

Profesjonalny sport wymaga ogromnych wydatków na regenerację: masaż, fizjoterapia, rehabilitacja, leki. Te wydatki często przekraczają dochody ze sportu, zwłaszcza jeśli sportowiec nie jest na szczycie. Amatorski sport jest tanie: buty, strój, abonament na basen. I przynosi więcej korzyści dla zdrowia, ponieważ nie zużywasz zasobów na «naprawianie dziur». Wydaje się, że amatorski sport to korzystne inwestycje w swoje ciało, a profesjonalny – ryzykowne.

Kiedy profesjonalny sport może być korzystny

Ale nie wszystko jest jednoznaczne. Są sporty, gdzie profesjonaliści zachowują zdrowie dzięki ścisłej medycynie. Na przykład, pływacki lub lekkoatletyczny (bieg na długie dystanse). Tam traumatyzm jest niższy, a medycyna dobrze rozwinięta. Ponadto, profesjonalny sport daje dyscyplinę i siłę woli, które mogą pomóc w życiu. Ale to są bardziej efekty uboczne, a nie korzyści dla zdrowia. W ogólnym rozumieniu, jeśli wybierać między «pobić rekordy» a «po prostu być aktywnym», drugi wariant prawie zawsze jest lepszy dla organizmu.

Idealny balans: półprofesjonalne podejście

Optymalnym rozwiązaniem jest amatorski sport z elementami poważnej przygotowania. To znaczy regularne treningi, kompetentny trener, pulsometr, plan żywieniowy, ale bez fanatyzmu i bez ofiar. Można uczestniczyć w amatorskich turniejach, stawiać sobie cele, ale nie stawiać ich wyżej niż zdrowie. Taki podejście daje prawie wszystkie zalety profesjonalistów (formę, osiągnięcia, pewność siebie) i prawie wszystkie zalety amatorów (odpoczynek, przyjemność, bezpieczeństwo). Taki balans polecają lekarze i psycholodzy sportowi.

Tak więc co wybrać? Jeśli masz 20 lat i jesteś gotów poświęcić życie sporcie – profesjonalna ścieżka ma prawo do istnienia. Ale jeśli dbasz o zdrowie, długie życie i unikanie bólu w kolanach w wieku 50 lat – amatorski sport jest bez wątpienia lepszy. Zdrowie nie wygrywa się na zawodach. Można je tylko zachować.

Permanent link to this publication: