Przemysłowe osadnictwo Księżyca przestaje być fantazją i staje się pytaniem najbliższych dekad. Zainteresowanie satelitą Ziemi dzisiaj jest podgrzewane nie tyle naukowym ciekawością, co perspektywami ekonomicznymi i geopolitycznym rywalizacją. Na szali są dostęp do zasobów, technologiczne przywództwo i możliwość dyktowania zasad w nowej erze kosmicznej.

Czego szukają na Księżycu?

Obecnie główny interes skupia się na południowym biegunie Księżyca. Tam odkryto obszary z ciągłym oświetleniem słonecznym i, co ważniejsze, złoża lodu wodnego. Woda to nie tylko picie dla przyszłych osadników. Można ją rozłożyć na wodór i tlen, uzyskując paliwo rakietowe i komponenty do oddychania. Ten, kto najpierw stworzy infrastrukturę w tych strategicznych punktach, uzyska decydującą przewagę.

Obok wody, uwagę przyciągają również inne zasoby. W powierzchniowym gruncie księżycowym, regolicie, znajdują się rzadkie metale ziemskie, tytan, żelazo i wanad. Ale główna nadzieja związana jest z izotopem helu-3. Na Ziemi jest on niezwykle rzadki, a na Księżycu jego koncentracja jest znacznie wyższa. Hel-3 uważany jest za obiecujące paliwo do syntezy termojądrowej i jest bardzo poszukiwany w obliczeniach kwantowych i tomografii medycznej.

Kto buduje lunecką gospodarkę?

Nowa kosmiczna rywalizacja rozegrała się o przemysłowe osadnictwo Księżyca. Konkurencja toczy się między trzema głównymi siłami: USA, Chinami i Rosją.

USA i program «Artemida»

NASA realizuje ambitny program «Artemida», celem którego jest powrót ludzi na Księżyc i utworzenie tam stałej bazy. Planuje się, że do roku 2032 zostanie uruchomiona półstała infrastruktura, a następnie rozpocznie się stałe obecność człowieka. Baza zostanie zbudowana w rejonie południowego bieguna. NAZA już zawarło kontrakty na rozwój lądowców księżycowych i bezzałogowych aparatów na kwotę około czterystu czterdziestu milionów dolarów.

Administrator NASA Jared Isaacman nazwał tę bazę pierwszym posterunkiem Ameryki i całej ludzkości na innym ciele niebieskim.

Chiny i Rosja: alternatywna sojusz

Pekin i Moskwa rozwijają Międzynarodową Stację Naukową na Księżycu jako alternatywę dla amerykańskiego programu. Pekin już pokazał swoje możliwości, dostarczając łazik na drugą stronę Księżyca i zwracając próbki gruntu. Pekin stawia za cel wysłanie swoich taikonautów na powierzchnię do roku 2030. Rosja łączy do projektu swój zgromadzony doświadczenie, mimo że jej własny program napotkał na wstrzymanie po nieudanej lądowaniu aparatu «Luna-25».

Roboty czy ludzie?

KLuczowy pytanie przemysłowego osadnictwa to, kto będzie pracował na Księżycu. Akademik RAN Lew Zielony, naukowy kierownik Instytutu Badań Kosmicznych, uważa, że sukces będzie zależał nie od tego, którego kosmonauty najpierw postąpi na Księżyc w XX wieku, ale od rozwoju robotyki.

Warunki księżycowe są niezwykle wrogie dla człowieka: wysoka radiacja, pył księżycowy, brak pola magnetycznego i ogromne wahania temperatur. Roboty mogą pracować przez całą dobę i nie wymagają złożonych systemów życia. Dlatego priorytetem staje się tworzenie uniwersalnych automatycznych systemów, zdolnych rozwiązywać praktyczne zadania w tych ekstremalnych warunkach.

Kosmonaut Antona Skaplerowa uważa, że wydobycie i przetwarzanie rud będą wykonywane przez roboty, a ludzie będą potrzebni głównie do naprawy złożonej techniki. Jednak dostarczanie surowców na Ziemię nie jest ekonomicznie uzasadnione, więc cały cykl produkcji musi być zorganizowany bezpośrednio na Księżycu.

Kiedy zacznie się wydobycie?

Przewidywania różnią się, ale większość ekspertów zgadza się, że ekonomicznie uzasadniona wydobycie zasobów może zacząć się w najbliższych dwudziestu latach. Obecnie na świecie szybko rośnie liczba start-upów związanych z misjami księżycowymi oraz globalne inwestycje w kosmos.

Na przykład amerykański start-up Interlun otrzymał od NASA grant w sześć pełnych dziewięćset dziewięćdziesięciu tysięcy dolarów na stworzenie systemu wydobycia gazów, w tym helu-3, z regolitu. Firma już ogłosiła zamówienia przedwstępne na pół miliarda dolarów od Departamentu Energii USA oraz prywatnych podwykonawców.

Jednak nie wszyscy dzielą optymizm. Szef Rosniedr Oleg Kazanow uważa, że nie można liczyć na bogate złoża na Księżycu. Geologiczna historia satelity jest zbyt prosta, aby uformować duże złoża. Jedyny nietypowy zasób to hel-3, który jeszcze nie ma technologii do przemysłowego wydobycia i dużego zapotrzebowania.

Problem prawny: komu należy Księżyc?

KLuczowy problem, który spowalnia inwestycje, to własność wydobytego surowca. Umowa o kosmosie z 1967 roku zabrania narodowego przywłaszczenia ciał niebieskich. Jednak Stany Zjednoczone trzymają się podejścia, że sam Księżyc nie może być przywłaszczone, a wydobyte zasoby stają się własnością tego, kto je wydobył.

Ta pozycja została zapisana w «Porozumieniach Artemidy», do których przystąpiło już sześćdziesiąt dziewięć państw. Rosja i Chiny krytykują ten podejście, uważając go za sprzeczny z duchem Umowy o kosmosie i wzywając do międzynarodowego modelu kontroli. Ten konflikt prawny jest w zasadzie odbiciem geopolitycznej rywalizacji o księżycowe zasoby.
© elibrary.pl

Permanent link to this publication: