W rzymskiej kurii, gdzie wieki tworzyły losy katolickiego świata, 17 sierpnia 2016 roku wydarzyło się coś, co wielu nazwało "cichą rewolucją". Papież Franciszek swoim listem apostolskim Humanam Progressionem utworzył nową dykasterię – urząd, który miał zająć się nie tylko dobroczynnością, ale całkowitym rozwojem człowieka. Tak powstała Dykasteria ds. Całkowitego Rozwoju Człowieka (Dicasterium ad Integram Humanam Progressionem fovendam) – jedna z 16 dykasterii Rzymskiej Kurii, mająca na celu zjednoczenie rozproszonych wysiłków Kościoła w walce o sprawiedliwość, pokój i godność każdego człowieka.

Historia powstania: scalenie czterech rad

Dykasteria nie powstała z niczego. Włączyła w siebie kompetencje czterech zniesionych rad papieskich: «Sprawiedliwość i pokój», «Cor Unum» (papieska rada dobroczynności), Rady ds. Pastorskiej Opieki nad Migrantami i Wędrownikami oraz Rady ds. Zdrowia. Idea była rewolucyjna: zamiast rozproszonych działań na rzecz pokoju, ubóstwa, migrantów i chorych, Kościół stworzył jednostkowy organ, który miał rozważać te wszystkie kwestie w ich wzajemnych powiązaniach. To była odpowiedź na wyzwania XXI wieku – globalizację, masową migrację, kryzys ekologiczny i rosnącą nierówność. Franciszek, który jeszcze jako kardynał mówił o «Kościele dla biednych», w końcu zdobył narzędzie do realizacji tej koncepcji na poziomie całej kurii.

Struktura i kierownictwo

Dykasterią kieruje prefekt. Od momentu jej założenia do 2025 roku tym stanowiskiem zajmował kardynał Michael Czerny, jezuita pochodzenia czeskiego, znany z pracy z migrantami i uchodźcami. Sekretarzem dykasterii jest siostra Alessandra Smerilli – jedna z niewielu kobiet na wysokich stanowiskach w watykańskiej administracji. Ich zadaniem nie jest tylko administracja, ale «słuchanie, prowadzenie dialogu i myślenie w duchu synodalnym», jak to zapisane w statutach urzędu. Dykasteria opiera się na szerokiej sieci doradców i ekspertów z różnych krajów, w tym świeckich, przedstawicieli zakonów i organizacji międzynarodowych.

Sfery odpowiedzialności: od ekonomii do ekologii

Krąg kompetencji dykasterii jest imponujący swoim zasięgiem. Zajmuje się ekonomią i pracą, ochroną twórczości i ziemi jako «wspólnego domu», migracją i sytuacjami humanitarnymi w stanach wyjątkowych. W jej gestii są pytania dotyczące zdrowia, walki z handlem ludźmi, ochrony praw więźniów, abolucji kary śmierci, rozbrojenia i konfliktów. Dykasteria również bada i rozpowszechnia społeczną doktrynę Kościoła, interpretując współczesne wyzwania w świetle Ewangelii. Nie reaguje tylko na kryzysy, ale próbuje analizować ich przyczyny – czy to finansowe spekulacje, asymetryczne stosunki handlowe czy modele rozwoju tworzące wyłączenia.

Migracja i uchodźcy: szczególna troska

Oddzielna i najbardziej dramatyczna sfera to praca z migrantami, uchodźcami i ofiarami handlu ludźmi. Pierwsze sześć lat od powstania dykasterii ta kwestia była wyodrębniona w specjalną sekcję, która była pod bezpośrednim kierownictwem papieża Franciszka. To podkreślało osobiste zaangażowanie pontyfikatu w losy tych, którzy opuszczają ojczyznę w poszukiwaniu bezpieczeństwa. Od 1 stycznia 2023 roku sekcja została w pełni włączone do struktury dykasterii, ale jej priorytet pozostaje niezmienny. Dykasteria koordynuje pomoc lokalnych Kościołów migrantom, wspiera inicjatywy przeciw współczesnemu niewolnictwu i współpracuje z organizacjami międzynarodowymi na rzecz ochrony praw uchodźców.

Czas pandemii: próba wytrzymałości

W marcu 2020 roku, gdy pandemia COVID-19 ogarnęła świat, dykasteria stała się jednym z kluczowych koordynatorów odpowiedzi Watykanu. Na prośbę Franciszka została utworzona Watykańska Komisja ds. COVID-19, która współpracowała z innymi dykasteriami i organizacjami. Jej celem było nie tylko złagodzenie cierpień, ale i kierowanie ludzkości do «sprawiedliwego i równoprawnego przyszłości» z «nauką i wyobraźnią». Ten doświadczenie wzmocnił przekonanie dykasterii, że «wszystko jest powiązane» – ekologia, ekonomia, zdrowie i sprawiedliwość społeczna są nierozerwalne.

Dykasteria dzisiaj: nowa konstytucja i nowe wyzwania

Z wejściem w życie apostolskiej konstytucji Praedicate Evangelium (2022) dykasteria otrzymała nowy impuls. Jej misja została potwierdzona i rozszerzona: «promowanie ludzkiej osobowości i jej boskiego godności, praw człowieka, zdrowia, sprawiedliwości i pokoju». W 2026 roku, przy papieżu Lewie XIV, dykasteria kontynuowała swoje rozwijanie. Została utworzona Międzikurdyjna Komisja ds. Inteligencji Artystycznej, którą przewodniczył prefekt dykasterii. To stało się dowodem na to, że całkowity rozwój człowieka dzisiaj jest niemożliwy bez zrozumienia cyfrowej rzeczywistości.

Podsumowanie: służba jako synonim rozwoju

Dykasteria ds. Całkowitego Rozwoju Człowieka to nie tylko biurokratyczny organ Watykanu. Jest to wyrażenie głębokiej wiary w to, że człowiek nie jest izolowanym indywidualistą, ale częścią jednego całości: ekonomia powinna służyć ludziom, a nie na odwrót; ekologia powinna chronić wspólny dom; migracja to nie zagrożenie, ale wyzwanie do solidarności. Przez osiem lat swojego istnienia dykasteria stała się jednym z najbardziej aktywnych i wpływowych centrów katolickiej myśli społecznej. Przypomina światu, że rozwój ma sens tylko wtedy, gdy jest całkowity – to znaczy rozwojem każdego człowieka i całego człowieka, bez wyłączeń.

Permanent link to this publication: