Mowa o grzybku Candida auris, który Organizacja Zdrowia Światowego (WHO) umieściła na liście patogenów stanowiących krytyczne zagrożenie.

Oto szczegółowy przegląd sytuacji, opracowany jako artykuł naukowo-popularny.

Supergrzyb Candida auris: niewidzialna pandemia, zyskująca na sile w Europie

Pojęcie «supergrzyb» odnosi się do patogennego drożdżaka Candida auris, który wykazuje niepokojącą odporność na większość istniejących leków przeciwgrzybiczych. Od czasu jego pierwszego opisania w 2009 roku (wyizolowany z ucha pacjenta w Japonii, skąd pochodzi nazwa «auris» — ucho), ten mikroorganizm szybko rozprzestrzenił się na całym świecie, stając się jedną z najgroźniejszych zakażeń szpitalnych. W Europie, z jej gęstą populacją i aktywnymi przepływami migracyjnymi, wybuchy C. auris są rejestrowane coraz częściej, powodując zaniepokojenie u epidemiologów i praktykujących lekarzy.

Unikalne zagrożenie i odporność patogenu

Główną cechą Candida auris, czyniącą go «supergrzybkiem», jest polioporność lecznicza. Wiele szczepów wykazuje odporność na trzy główne klasy leków przeciwgrzybiczych (azoli, echinokandyn i polien), co znacznie utrudnia, a czasami nawet uniemożliwia leczenie infekcji. Poza tym, grzyb jest niezwykle odporny na środowisko zewnętrzne. W przeciwieństwie do bardziej znanego krewnego Candida albicans, C. auris jest zdolny do długotrwałego przetrwania na powierzchniach w salach szpitalnych (meblach, sprzęcie, ścianach), odporny na działanie wielu środków dezynfekujących na podstawie czwartorzędowych związków amonowych i może przenosić się nie tylko od człowieka do człowieka, ale także przez kontaminowane przedmioty.

Grupy ryzyka i obraz kliniczny

Dla zdrowego człowieka z nieuszkodzoną odpornością Candida auris zazwyczaj nie stanowi poważnego zagrożenia. Główną grupą ryzyka są pacjenci z poważnymi schorzeniami w szpitalach:

• Pacjenci oddziałów intensywnej terapii i reanimacji.

• Ludzie z osłabioną odpornością (po chemioterapii, przeszczepie narządów, z HIV).

• Pacjenci z wieloma kaniulami lub znajdujący się na sztucznej wentylacji płuc.

• Chorzy na przewlekłe choroby, takie jak cukrzyca.

Grzyb może wywoływać inwazyjne zakażenia, w tym candidemię (zakażenie krwi), zakażenia ran i otyty. Śmiertelność przy inwazyjnych zakażeniach wywołanych C. auris, według różnych szacunków, wynosi od 30% do 60%, jednak ważne jest, aby zauważyć, że te liczby są w dużej mierze związane z ciężkością podstawowego schorzenia u dotkniętych pacjentów.

Przyczyny szybkiego rozprzestrzeniania się w Europie

Rozprzestrzenianie się «supergrzyba» na kontynent europejski jest wynikiem kilku powiązanych ze sobą czynników. Kluczową rolę odgrywają globalne podróże i migracja, które sprzyjają bezobjawowemu przenoszeniu patogenu z regionów, gdzie jest endemikiem. Niewystarczająco efektywne metody kontroli infekcji w niektórych placówkach medycznych, szczególnie w warunkach ich przeciążenia, tworzą idealne warunki dla wybuchów. Ponadto, szerokie i czasami nieuzasadnione stosowanie leków przeciwgrzybiczych w medycynie i rolnictwie tworzy selektywne ciśnienie, sprzyjające przetrwaniu i rozmnażaniu tych szczepów, które posiadają odporność.

Metry przeciwdziałania i strategie hamowania

Walka z Candida auris wymaga kompleksowego podejścia na poziomie krajowym i międzynarodowym. Strategia hamowania obejmuje:

1. Wzmacnianie nadzoru epidemiologicznego: Szybkie wykrywanie i izolacja zakażonych lub kolonizowanych pacjentów.

2. Ścisły nadzór nad infekcjami: Użycie dezynfekantów o udowodnionej skuteczności przeciwko C. auris (np. na podstawie chloru), staranna obróbka sal i sprzętu.

3. Skryning pacjentów: Przeprowadzanie testów u pacjentów z grup ryzyka lub z regionów z zarejestrowanymi wybuchami.

4. Tworzenie nowych leków: Inwestycje w badania i tworzenie nowych klas leków przeciwgrzybiczych, do których u patogena jeszcze nie ma odporności.

W ten sposób rozprzestrzenianie się Candida auris w Europie stanowi ciche, ale niezwykle niebezpieczną epidemię, rzucającą wyzwanie systemom opieki zdrowotnej. Sukces w walce z nią będzie zależał od koordynowanych działań, odpowiedniego finansowania i ścisłego przestrzegania protokołów bezpieczeństwa infekcyjnego, aby nie dopuścić przekształcenia szpitali w ogniska śmiertelnie niebezpiecznych infekcji.

Permanent link to this publication: