Zrozumienie Bożego Narodzenia (czyli święta urodzin proroka Jezusa, lub Isa) w tradycji muzułmańskiej — to złożone i wielowarstwowe pytanie, dotykające aspektów teologicznych, społecznych i historycznych. Ważne jest, aby natychmiast oddzielić dwa pojęcia: postawa wobec Jezusa (Izy) w islamie i uczestnictwo w obchodzeniu chrześcijańskiego Bożego Narodzenia 25 grudnia (lub 7 stycznia). Pierwsze ma głębokie korzenie w tradycji muzułmańskiej, drugie jest przedmiotem dyskusji w współczesnym świecie muzułmańskim.

1. Jezus (Iza) w islamie: czczony prorok, ale nie Syn Boży

W islamie Jezus (arab. Иса ибн Марьям — «Jezus, syn Marii») — jeden z najwspanialszych proroków (наби) i posłańców (расуль) Allaha, poprzedzający Mahometa. Koran poświęca mu całe sury (rozdziały), na przykład surę «Марьям» (Maria).

• Jego narodziny opisane są jako cud: urodzony przez Maryję (Mariam) z woli Allaha bez ojca. To znak dla wszystkich światów.

• Jego misja — potwierdzenie Tory (Таурат) i ogłoszenie nowego Prawa (Injil — Ewangelia). Tworzył cuda (leczył, ożywiał ptaki z gliny) z dozwolenia Allaha.

• KLUCZOWA ROZNIKA: Islam kategorycznie odrzuca ideę boskości Jezusa, Trójcy i krzyża (według wyznania islamu, Jezus został uniesiony na niebo żywy, a na krzyżu był inny człowiek). W ten sposób, dogmat o wcieleniu Boga w człowieka, leżący u podstaw chrześcijańskiego Bożego Narodzenia, brakuje w islamie.

2. Brak święta «Narodzenia Jezusa» w kalendarzu muzułmańskim

W przeciwieństwie do chrześcijaństwa, w islamie nie ma ustanowionego religijnego święta na cześć narodzin proroka Jezusa. Główne święta (Id al-Fitr i Id al-Adha) związane są z zakończeniem Ramadana i pielgrzymką do Mecki.

• Co więcej, obchodzenie dnia urodzin (mawli’d) jest późną praktyką. Święto Mawli’d an-Nabawi (dzień urodzin proroka Mahometa) zaczęto obchodzić dopiero wieki po jego śmierci i jest uznawane nie we wszystkich prądach islamu (np. salafici uważają go za nowoczesne wprowadzenie — bida).

• W związku z tym, obchodzenie dnia urodzin proroka Jezusa nie jest częścią kanonicznej praktyki religijnej islamu.

3. Kulturalne interakcje i współczesne dyskusje

Pytanie o postawę muzułmanów wobec obchodzenia chrześcijańskiego Bożego Narodzenia pojawia się w kontekście życia w wielokonfesyjnych społeczeństwach.

• TRADYCYJNY KONSERWATYWNY PODEJŚCIE, oparty na zasadach religijnej czystości (аль-вала ва-ль-бара), zabrania uczestnictwa w religijnych świętach innych wyznań. Wiele teologów uważa, że życzenia, użycie symboli (iglica, prezenty), uczestnictwo w wieczerzach są podrabianiem (tašabbuh) i mogą osłabić wiarę muzułmanina. Nawet świeckie atrybuty (Dziadek Mors, kultura prezentów) często są postrzegane jako część obcej tradycji religijnej.

• LIBERALNY LUB KULTUROLOGICZNY PODEJŚCIE, szeroko rozpowszechniony wśród muzułmanów mieszkających w krajach zachodnich lub w świeckich społeczeństwach, dopuszcza uczestnictwo w świeckiej części święta. Tutaj Boże Narodzenie jest rozumiane jako ogólnokulturowe zjawisko, święto rodzinnego dobroci i hojności. Muzułmanie mogą wymieniać prezenty z kolegami, uczestniczyć w korporacjach, ozdabiać dom "zimowym" a nie "bożonarodzeniowym" dekoracjami, widząc w tym akt uprzejmości i integracji społecznej, ale nie religijnego synkretyzmu.

• INTERESUJĄCY PRZYKŁAD: W niektórych krajach muzułmańskich z silnymi społecznościami chrześcijańskimi (Liban, Egipt, Syria, Jordania, Indonezja, Malezja) Boże Narodzenie jest świętem państwowym lub szeroko obchodzone. Muzułmanie mogą świętować chrześcijańskich sąsiadów, uczestniczyć w publicznych uroczystościach jako wyraz solidarności obywatelskiej. To część starej kultury współistnienia.

4. Kontekst Rosji i przestrzeni postsowieckiej

Dla muzułmanów Rosji (Tatarów, Baśkirów, narodów Kaukazu itp.) Nowy Rok jako święto świeckie jest bardziej znaczący niż Boże Narodzenie. Noworoczna iglica, Dziadek Mors («Кыш Бабай» u Tatarów) i wieczerza są postrzegane jako radziecka/tradycja świecka, odłączona od kontekstu religijnego. Dlatego uczestnictwo w noworocznych, a nie bożonarodzeniowych świętach, nie wywołuje wewnętrznego konfliktu u wielu. Jednakże duchowni coraz częściej przypominają o niechęci uczestnictwa nawet w tych, wydawałoby się, świeckich rytuałach, jeśli mają korzenie pogańskie lub chrześcijańskie.

Wnioski: wielopoziomowe zrozumienie

W ten sposób, zrozumienie Bożego Narodzenia w tradycji muzułmańskiej zachodzi na kilku poziomach:

1. Teologiczny: Głębokie czczenie proroka Jezusa jako ważnej postaci islamu, ale pełne odrzucenie chrześcijańskiej doktryny związanej z jego narodzinami. Nie ma własnego święta na jego cześć.

2. Socjo-kulturalny: W zależności od kontekstu — od pełnego odrzucenia i nieuczestnictwa (w celu uniknięcia podrabiania) do wybiórczego uczestnictwa w świeckich, rodzinnych i publicznych aspektach święta jako gestu szacunku i integracji.

3. Historyczno-regionalny: W krajach z długimi tradycjami międzykonfesyjnego dialogu stosunek jest bardziej otwarty i świąteczny, w krajach z dominacją konserwatywnego islamu — bardziej zamknięty.

W ogólnym ujęciu, Boże Narodzenie dla muzułmanów — to przede wszystkim obcy święto religijny, stosunek do którego określony nie jest osobistymi sympatiami, ale zasadami religijnymi, otoczeniem kulturowym i zrozumieniem dopuszczalnych granic międzykonfesyjnej interakcji. Tradycja muzułmańska w tej sprawie nie jest jednorodna i kontynuuje rozwój w warunkach globalizacji.

Permanent link to this publication: