Kto nie świętuje Nowego Roku: kalendarze, wyznania i kulturalny wybór

Percepcja Nowego Roku jako uniwersalnego święta to rozpowszechnione błędne przekonanie. Odmowa świętowania 1 stycznia lub jego nieobchodzenie nie jest anomalią, ale wynikiem głębokich religijnych, kulturowych, historycznych lub ideologicznych przyczyn. Grupy, które nie obchodzą tego dnia, można klasyfikować według kilku kluczowych cech: religijne nieprzyznanie, przestrzeganie alternatywnego kalendarza, świadomy protest lub społeczna marginalizacja.

1. Społeczności religijne, które odrzucają święto z dogmatycznych względów

Dla wielu wyznań świecki Nowy Rok (szczególnie z jego pogańskimi i sowieckimi atrybutami) sprzeciwia się podstawom wiary.

• Świadkowie Jehowy: Najbardziej znany przykład. Nie obchodzą Nowego Roku, jak i innych świeckich oraz wielu religijnych świąt (Boże Narodzenie, Wielkanoc, dni urodzin). Ich pozycja opiera się na przekonaniu, że te święta mają życiorys pogański i nie odpowiadają biblijnym zasadom. Odwołują się do braku wzmianek o obchodzeniu Nowego Roku w Biblii oraz jego związku z kultami poświęconymi dwulicznemu Janusowi (w Rzymie) lub innym bóstwom.

• Niektóre konserwatywne protestanckie denominacje: Oddzielne fundamentalistyczne społeczności (niektórzy baptyści, adwentyści) mogą również wstrzymać się od obchodzenia, uznając go za «świecki» i rozpraszający od życia duchowego. Akcentują na «niechrześcijańskim charakterze zabaw.

• Część prawosławnych staroobрядców i wysoce konserwatywnych prawosławnych: Dla nich współczesny święto z choinką (historyczny zwyczaj protestancki), Babą Jagą (sowiecka adaptacja) i głośnymi wieczerzami jest obcym «świeckim» wydarzeniem. Żyją według kalendarza cerkiewnego, gdzie głównym cyklem jest liturgiczny, a świecka data 1 stycznia nie ma znaczenia sakralnego.

• Strzegliwi muzułmanie (salaflaty, wahhabici): Kalendarz islamski jest księżycowy, a Nowy Rok (Raas as-Sanah al-Hidżri) następuje w innym czasie. Obchodzenie 1 stycznia, zwłaszcza z atrybutami takimi jak choinka, szampan, festiwale, uważane jest za «bida’ (zakazane nowości) i naśladowanie niewiernych (tafir). W takich krajach jak Arabia Saudyjska, publiczne obchody oficjalnie nie były wspierane do niedawna, a w Brunaju są one całkowicie zakazane przez prawo.

2. Społeczności żyjące według innych systemów kalendarzowych

Dla nich «rzeczywisty» Nowy Rok następuje w zupełnie innym czasie, a 1 stycznia to zwykły dzień pracy.

• Chiny i kultury Wschodniej Azji (Lunny Nowy Rok): Miliardy ludzi w Chinach, Korei, Wietnamie, Singapurze i diasporze na całym świecie uważają głównym świętem za Lunny Nowy Rok (Chunьcзе, Tет, Solлаль). 1 stycznia (Юань-дань) w Chinach to jednodniowy urlop oficjalny bez głębokiej kulturowej wagi. Wszystkie siły i zasoby są skierowane na przygotowanie do rodzinnego święta, które przypada na okres między 21 stycznia a 20 lutego. To czas totalnego przemieszczania się ludzi, rodzinnych wieczorów i starożytnych rytuałów.

• Iran, Afganistan, Tadżykistan (Nawруз): Narody wyznające zoroastryjskie dziedzictwo kulturowe obchodzą Nawруз — Nowy Rok według kalendarza słonecznego, przypadający na wiosenne równonoc (20 lub 21 marca). To święto odnowy natury, znacznie starsze i bardziej znaczące niż 1 stycznia. Przygotowanie do Nawрузu trwa tygodniami, a sam święto obchodzone jest przez 13 dni.

• Etiopia i Erytrea: W tych krajach używa się kalendаря koptyjskiego, który jest około 7-8 lat w tyle za gregoriańskim. Etiopski Nowy Rok (Enkutataš) obchodzony jest 11 września (lub 12 w przestępnym roku) i związany z końcem sezonu deszczowego.

• Indie: Ze względu na różnorodność kulturową i religijną w Indiach istnieje ponad 30 dat, które obchodzone są jako Nowy Rok w różnych stanach i społecznościach (Ugadi, Gudi Padwa, Vishu, Baisakhi itp.). 1 stycznia — to zachodni świecki święto, popularny w dużych miastach, ale nie mający wszechstronnego tradycyjnego znaczenia.

3. Świadomy odmowa jako forma protestu lub ascezy

• Ekologiczni i antykonsumpcyjni aktywiści: Dla nich Nowy Rok jest związany z hiperkonsumpcją (niepotrzebne prezenty, jednorazowy dekor, tony odpadów żywnościowych), szkodą ekologiczną (wykarczowanie choinek, fajerwerki, zanieczyszczające powietrze i przerażające zwierzęta) oraz konformizmem. Mogą ignorować święto lub spędzać je w formacie «zero waste», wolontariatu lub cichego rodinnego wieczoru, protestując przeciwko komercjalizacji.

• Ateiści i racjonaliści, dla których święto jest pozbawione magicznego znaczenia. Mogą go postrzegać tylko jako dodatkowy dzień wolny, nie wypełniając rytuałami.

• Osoby, które doświadczyły osobistej tragedii (straty bliskiej osoby, trudnego rozwodu), dla których głośne zabawy i społeczne naciski «obowiązku być szczęśliwym» są psychologicznie niewytrzymalne. Ich nieobchodzenie — to forma ochrony.

4. Społeczna izolacja i marginalizacja

• Bezdomni, samotni starsi ludzie, znajdujący się w depresji: Dla nich Nowy Rok z jego kultem rodziny, obfitości i radości staje się ciężkim przypomnieniem o ich samotności, biedzie lub chorobie. Nie obchodzą go nie z powodu ideologicznego wyboru, ale z powodu życiowych okoliczności, które wypychają ich poza wspólne przestrzeń świąteczną.

Interesujący fakt: W Izraelu 1 stycznia (Sylwester) nie jest dniem wolnym. Jest obchodzony głównie przez wywodzących się z krajów byłego Związku Radzieckiego oraz świecką młodzież, podczas gdy religijni i wielu tradycyjni Żydzi traktują go neutralnie lub negatywnie, ponieważ jest związany z imieniem papieża Sylwestra I, którego tradycja oskarża o antyżydowskie rozporządzenia. Głównym «noworocznym» świętem w judaizmie jest Roś ha-Šana, obchodzony jesienią.

Podsumowanie

Tak więc, nieobchodzenie Nowego Roku 1 stycznia to nie jednostkowy fenomen, ale mnóstwo różnych praktyk, mających swoje własne logiki. Może to być:

1. Skutkiem religijnej tożsamości, odrzucającej świeckie lub obce tradycje.

2. Wyrazem kulturalnej autonomii w świecie, gdzie dominuje kalendarz gregoriański.

3. Akt świadomego ideologicznego lub ekologicznego wyboru.

4. Forcedowym skutkiem społecznej wykluczenia.

Mapa nieobchodzenia Nowego Roku wyraźnie pokazuje granice kulturowego, religijnego i społecznego zróżnicowania naszego świata. Przypomina nam, że nawet taki, wydawałoby się, uniwersalny święto, jak spotkanie nowego cyklu kalendarzowego, jest konstruktem, przyjętym nie przez wszystkich. Jego brak w życiu pewnych grup jest tak znaczący, jak jego obecność, ponieważ ujawnia głębokie systemy wartości, alternatywne chronologii i formy oporu globalizowanej masowej kulturze. Ostatecznie, pytanie «Kto nie świętuje Nowego Roku?» zmusza do zastanowienia się nad tym, co uważać za normę i czyj kalendarz zarządza naszym postrzeganiem czasu.

Permanent link to this publication: