Handel ludźmi w Mjanmie stanowi skali i wielowymiarowy kryzys humanitarny, zakorzeniony w złożonym splataciu politycznej niestabilności, głębokiej biedy i długotrwałych konfliktów zbrojnych. Od lutego 2021 roku, po zamachu stanu, sytuacja gwałtownie się zaostrzyła, tworząc bezprecedensowo sprzyjające warunki dla przestępczych sieci. ONZ i organizacje praw człowieka charakteryzują bieżącą sytuację jako katastrofalną, w której tysiące ludzi należących do najbardziej wrażliwych grup ludności co roku padają ofiarą współczesnego niewolnictwa.

Polityczny kontekst i czynniki wrażliwości

Źródła współczesnego handlu niewolnikami w Mjanmie są bezpośrednio związane z destabilizacją instytucji państwowych i prawnym pustkowiem, które powstało po przejęciu władzy przez wojsko. Nagłe ubożenie ludności, zniszczenie gospodarki i eskalacja przemocy w całym kraju zmuszają ludzi do poszukiwania jakichkolwiek sposobów przetrwania. Wewnętrznie przesiedleni ludzie, których liczba przekroczyła dwa miliony, są pozbawieni środków do życia i ochrony, co czyni ich łatwą zdobyczą dla rekruterów. Przestępcze grupy wykorzystują rozpacz ludzi, oferując im fikcyjną pracę lub fałszywe schronienie. Brak efektywnego kontroli granicznej i korupcja niektórych przedstawicieli struktur siłowych dalszo ułatwiają nieprzebywanie ofiar przez granice.

Podstawowe kierunki i formy eksploatacji

Geografia handlu ludźmi z Mjanmy sięga daleko poza granice kraju. Głównym kierunkiem zewnętrznym jest Tajlandia, gdzie ofiary, głównie członkowie narodowości rohingja i innych mniejszości etnicznych, są zmuszani do pracy na rybackich statkach, jako służących w domach lub na plantacjach. Drugim krytycznie niebezpiecznym szlakiem jest Kambodża, gdzie tysiące ludzi zostało oszukane i wciągnięte w działalność tak zwanych «skam-центров», gdzie są zmuszani do zajmowania się oszustwami telefonicznymi i internetowymi. Kobiety i dzieci są systematycznie stawiane w roli ofiar eksploatacji seksualnej zarówno w kraju, jak i za granicą, w szczególności w Chinach, gdzie są sprzedawane jako żony przymusowe.

Sytuacja narodowości rohingja: gеноцид jako katalizator handlu ludźmi

Warto zwrócić uwagę na katastrofalną sytuację narodowości rohingja, która przez dziesięciolecia była poddawana systematycznej dyskryminacji i przemocy. Pozbawieni obywatelstwa i podstawowych praw, są jedną z najbardziej prześladowanych grup na świecie. Operacja wojskowa z 2017 roku, uznana przez ONZ za akt ludobójstwa, doprowadziła do ucieczki setek tysięcy ludzi do obozów uchodźców w Bangladeszu. Te zatłoczone obozy, charakteryzujące się straszliwymi warunkami i brakiem bezpieczeństwa, stały się epicentrum handlu ludźmi. Rekruterzy, korzystając z pełnej bezkarności, oferują rozpaczanym uchodźcom fałszywe możliwości przeniesienia się, obarczając ich niewolnictwem. Międzynarodowe społeczeństwo uznaje, że handel rohingja jest bezpośrednim skutkiem polityki państwowego przemocy prowadzonej przez władze Mjanmy.

Instytucjonalne wyzwania i międzynarodowa reakcja

Walka z handlem ludźmi w Mjanmie napotyka na nie do przezwyciężone barierze instytucjonalne. System sądowy jest sparaliżowany, organy ścigania działają w interesach reżimu wojskowego i nie traktują walki z handlem jako priorytetu. Społeczność cywilna i organizacje pozarządowe, które wcześniej odgrywały kluczową rolę w dokumentowaniu przestępstw i udzielaniu pomocy ofiarom, teraz stały się celem represji. Międzynarodowe sankcje nałożone na junta ograniczają możliwości celowej pomocy finansowej i technicznej. W ten sposób tworzy się błędne koło: kryzys polityczny rodzi handel, a brak legalnych instytucji państwowych uniemożliwia efektywne przeciwdziałanie mu. Rozwiązanie tej katastrofy humanitarnej jest niemożliwe bez uregulowania sytuacji politycznej i przywrócenia suwerenności prawa w Mjanmie.

Permanent link to this publication: